Tê bì tay chân vì rượu bia? Mối nguy hại từ 'bệnh lý thần kinh do rượu' từ thói quen uống rượu mạn tính

Khi nhìn nhận cái nhìn sâu sắc từ Đông y bảo giám dưới lăng kính y học hiện đại, tình trạng tê bì tay chân và yếu cơ do uống rượu mạn tính dẫn đến chẩn đoán bệnh lý thần kinh do rượu. Đây là bệnh lý phát sinh khi cồn và các chất chuyển hóa của nó gây độc tính trực tiếp lên dây thần kinh ngoại biên. Vấn đề này phổ biến hơn bạn nghĩ, nhưng nhiều người lại thường bỏ qua mức độ nghiêm trọng của nó. Dây thần kinh ngoại biên trong cơ thể bắt nguồn từ não bộ và tủy sống, tỏa ra khắp toàn thân, đảm nhận vai trò quan trọng trong việc điều hòa cảm giác, vận động và chức năng của hệ thần kinh tự chủ. Thế nhưng, cồn lại gây tổn hại màng tế bào thần kinh và phá vỡ sự cân bằng của chất dẫn truyền thần kinh. Tình trạng này tương tự như lớp vỏ bọc dây điện bị bong tróc gây chập mạch hoặc khiến tín hiệu không thể truyền đi chính xác. Ban đầu, các dị cảm như tê bì, châm chích, nóng rát, mất cảm giác bắt đầu xuất hiện chủ yếu ở bàn tay và bàn chân. Hiện tượng này được gọi là phân bố dạng găng - tất (glove-and-stocking), mang đặc trưng là các triệu chứng xuất hiện đối xứng ở những vùng như đang mang tất hoặc đeo găng tay. Tiến triển xa hơn, bệnh có thể ảnh hưởng đến cả dây thần kinh vận động, dẫn đến yếu cơ, teo cơ và giảm cảm giác thăng bằng. Việc đi lại hoặc leo cầu thang trở nên khó khăn, trường hợp nặng có thể thường xuyên làm rơi đồ vật hoặc khó thực hiện cả những cử động tinh tế như cài cúc áo. Thậm chí, khi hệ thần kinh tự chủ bị tổn thương, người bệnh có thể xuất hiện những triệu chứng ngoài dự liệu như khó tiêu, táo bón, tiêu chảy, rối loạn tiểu tiện, rối loạn cương dương, bất thường trong điều hòa nhịp tim và huyết áp. Cồn cũng cản trở quá trình hấp thu và thúc đẩy bài tiết vitamin nhóm B, đặc biệt là thiamine (vitamin B1), dẫn đến thiếu hụt dưỡng chất này. Thiamine là chất dinh dưỡng thiết yếu cho chuyển hóa năng lượng và duy trì chức năng của tế bào thần kinh, nên khi thiếu thiamine, tổn thương thần kinh sẽ diễn tiến nhanh hơn. Do đó, người uống rượu mạn tính có thể gặp phải các biến chứng thần kinh học nghiêm trọng như hội chứng Wernicke-Korsakoff do thiếu vitamin B1. Khái niệm thấp nhiệt trong Đông y bảo giám có thể được lý giải theo y học hiện đại là phản ứng viêm và các chất gây stress oxy hóa sinh ra trong quá trình chuyển hóa cồn, cùng các chất độc tích tụ bên trong tế bào thần kinh. Tình trạng chính khí và khí huyết hư tổn đồng nghĩa với việc cơ thể bị thiếu hụt dinh dưỡng và suy giảm miễn dịch, khiến thần kinh càng dễ bị tổn thương hơn. Bệnh lý thần kinh do rượu nếu được chẩn đoán sớm và ngừng uống rượu có thể cải thiện triệu chứng, nhưng nếu để kéo dài, tổn thương thần kinh có thể tồn tại vĩnh viễn và khó hồi phục, vì vậy tuyệt đối không được xem nhẹ căn bệnh này.