Với những ai đã kiên cường vượt qua quá trình hóa trị ung thư đầy gian nan vì gia đình thân yêu, tình trạng tê bì tay chân này lại ập đến như một nỗi đau khác. Y học hiện đại gọi những triệu chứng xuất hiện sau hóa trị ung thư này là 'bệnh thần kinh ngoại biên do hóa trị (Chemotherapy-Induced Peripheral Neuropathy, CIPN)'. Tình trạng này xảy ra khi các loại thuốc chống ung thư mạnh mẽ tấn công tế bào ung thư nhưng đáng tiếc cũng gây ảnh hưởng và làm tổn thương cả hệ thần kinh ngoại biên tinh tế của cơ thể. Thông thường, các dây thần kinh ở vị trí xa tim nhất như đầu ngón tay, đầu ngón chân sẽ chịu ảnh hưởng đầu tiên.
CIPN không chỉ dừng lại ở cảm giác 'tê bì' mà có thể biểu hiện dưới nhiều dạng rất đa dạng. Đó là cảm giác châm chích, cảm giác giật như điện giật, cảm giác nóng rát, cảm giác như kim châm, nặng hơn có thể dẫn đến đau đớn dữ dội hoặc mất cảm giác. Thậm chí người bệnh có thể khó phân biệt nước nóng và nước lạnh, hoặc cảm thấy đau ngay cả khi đi tất hay khi vạt áo cọ xát vào da. Những triệu chứng này làm suy giảm nghiêm trọng chất lượng cuộc sống, khiến cả những việc nhỏ nhặt như cài cúc áo, cầm đũa hay buộc dây giày cũng trở nên khó khăn.
Cơ chế của tổn thương thần kinh này có đôi chút khác biệt tùy thuộc vào loại thuốc chống ung thư. Ví dụ, các thuốc chống ung thư gốc platin như cisplatin làm tổn thương DNA của tế bào thần kinh hoặc gây ra stress oxy hóa. Các thuốc nhóm taxane (paclitaxel, docetaxel) hoặc nhóm vinca alkaloid (vincristine, vinblastine) cản trở chức năng của vi ống cấu thành khung xương tế bào thần kinh, gây ra tổn thương sợi trục. Ngoài ra, tổn thương thần kinh còn xuất phát từ các nguyên nhân phức hợp như rối loạn chức năng ty thể của tế bào thần kinh, kích hoạt phản ứng viêm.
CIPN có thể xuất hiện trong hoặc ngay sau khi hóa trị ung thư, nhưng đôi khi lại khởi phát từ từ vài tuần đến vài tháng sau khi kết thúc điều trị. Hơn nữa, ở một số bệnh nhân, tổn thương thần kinh có thể tồn tại vĩnh viễn, khiến họ phải chịu đựng những cơn đau mạn tính và dị cảm kéo dài. Vì vậy, việc phòng ngừa và quản lý sớm là vô cùng quan trọng. Hiện nay vẫn chưa có thuốc điều trị dứt điểm hoàn toàn CIPN, nhưng trọng tâm đang được đặt vào việc giảm nhẹ triệu chứng và nâng cao chất lượng cuộc sống thông qua các loại thuốc kiểm soát cơn đau, chất bảo vệ thần kinh, và việc cải thiện thói quen sinh hoạt mà chúng ta chia sẻ hôm nay. Tương tự như trí tuệ của Đông y bảo giám, việc hỗ trợ tuần hoàn khí huyết toàn thân và truyền năng lượng ấm áp đến tận các đầu mút thần kinh chính là con đường nâng cao khả năng phục hồi thần kinh dưới góc nhìn của y học hiện đại.
