Viêm cân gan chân, tại sao cứ đau dai dẳng? Những điều nhất định phải kiểm tra trước khi bệnh chuyển sang mạn tính

Y học hiện đại định nghĩa viêm cân gan chân là bệnh lý phát sinh vi tổn thương và phản ứng viêm do áp lực lặp đi lặp lại tác động lên mạc gan bàn chân, dải xơ dày nâng đỡ lòng bàn chân. Tuy nhiên, khi chuyển sang đau mạn tính, bệnh sẽ đi kèm với những biến đổi sinh lý bệnh phức tạp hơn rất nhiều chứ không chỉ là phản ứng viêm đơn thuần. Ban đầu bệnh khởi phát từ viêm (inflammation), nhưng thường tiến triển thành 'thoái hóa cân gan chân (plantar fasciosis)' với sự chiếm ưu thế của biến đổi thoái hóa thay vì tế bào viêm. Điều này đồng nghĩa với sự biến đổi cấu trúc mô như phá hủy sợi collagen, tăng sinh nguyên bào sợi và gia tăng bất thường của tân tạo mạch máu. Tình trạng này giống như một sợi dây chun cũ mất đi độ đàn hồi và trở nên tưa rách. Sự thay đổi cấu trúc này liên quan chặt chẽ đến mất cân bằng cơ sinh học của bàn chân. Bàn chân bẹt hoặc bàn chân vòm cao, thừa cân, thói quen đi bộ sai cách, mang giày dép không thoải mái liên tục tạo tải trọng quá mức lên mạc gan bàn chân, khiến vi tổn thương tái diễn và cản trở quá trình hồi phục. Đặc biệt dưới góc độ thần kinh học, đau mạn tính không phải là vấn đề cục bộ đơn thuần. Kích thích đau liên tục làm thay đổi cách não bộ xử lý cơn đau, có thể gây ra hiện tượng 'mẫn cảm trung ương (central sensitization)' khiến người bệnh cảm thấy đau ngay cả với những kích thích vốn dĩ không gây đau. Tình trạng này làm hạ thấp ngưỡng đau, tạo ra vòng luẩn quẩn tự sinh ra cơn đau dù không có kích thích. Hơn nữa, dưới góc độ nội tiết học, có những nghiên cứu cho thấy tình trạng viêm mạn tính có thể liên quan đến mất cân bằng nội tiết tố toàn thân. Sự mất cân bằng của hormone căng thẳng cortisol, vấn đề điều hòa đường huyết, thiếu hụt vitamin D có thể làm giảm khả năng phục hồi của mạc gan bàn chân và làm trầm trọng thêm phản ứng viêm. Ngoài ra, đau lòng bàn chân cũng có thể xuất hiện như triệu chứng ban đầu của bệnh tự miễn hoặc bệnh thấp khớp, vì vậy cơn đau mạn tính là một thông điệp quan trọng nhắc nhở chúng ta cần kiểm tra sức khỏe toàn thân chứ không chỉ dừng lại ở tín hiệu 'đau chân'. Việc hiểu và tiếp cận toàn diện các nguyên nhân phức hợp này trước khi cơn đau chuyển sang mạn tính là vô cùng quan trọng.