Cảm giác tê buốt, đau như thiêu đốt giữa các ngón chân trong y học hiện đại chủ yếu được chẩn đoán là 'u thần kinh Morton'. Đây là bệnh lý xuất hiện khi dây thần kinh đi qua kẽ ngón chân liên tục chịu áp lực và kích thích, dẫn đến tình trạng dày lên hoặc viêm nhiễm. Bệnh thường xảy ra nhiều nhất ở giữa ngón chân thứ ba và thứ tư, hoặc giữa ngón chân thứ hai và thứ ba, nhiều người mô tả cảm giác này là 'như có viên sỏi kẹt dưới ngón chân' hoặc 'cảm giác như đang đi trên cát'.
Nguyên nhân lớn nhất của u thần kinh Morton là 'áp lực cơ học'. Đặc biệt, giày cao gót có phần mũi hẹp và gót cao sẽ chèn ép bất thường lên vùng ngón chân, dồn trọng lượng cơ thể về phía mũi bàn chân, tạo gánh nặng quá mức lên thần kinh gan chân. Ngoài ra, những đôi giày có bề ngang hẹp, giày búp bê đế bệt, hay giày bóng đá làm bó chặt các ngón chân lại cũng có thể là nguyên nhân. Thêm vào đó, cấu trúc bàn chân bất thường như bàn chân bẹt hay bàn chân vòm cao, các môn thể thao tạo xung lực lặp đi lặp lại như chạy bộ, nhảy cũng có thể gây kích thích mạn tính lên dây thần kinh.
Xét về mặt sinh lý bệnh, áp lực và ma sát lặp lại sẽ làm giảm cung cấp máu đến khu vực này và gây ra phản ứng viêm. Ở giai đoạn đầu, xung quanh dây thần kinh sẽ xuất hiện phù nề và viêm, nhưng khi kích thích này trở thành mạn tính, mô xơ bao quanh dây thần kinh sẽ tăng sinh, hình thành một khối bất thường gọi là 'u thần kinh'. Khối này tiếp tục chèn ép bản thân dây thần kinh và tiết ra các chất gây viêm, tạo thành một vòng xoắn bệnh lý làm cơn đau trở nên trầm trọng hơn. Cơn đau thường tăng lên khi đi bộ hoặc đứng lâu, và có xu hướng thuyên giảm tạm thời khi tháo giày nghỉ ngơi.
Chẩn đoán chủ yếu được thực hiện thông qua thăm khám lâm sàng của bác sĩ chuyên khoa bàn chân. Bác sĩ có thể nghi ngờ u thần kinh bằng cách ấn vào lòng bàn chân để xác định điểm đau và ép giữa các ngón chân để tìm 'dấu hiệu Mulder' phát ra tiếng cạch. Các phương pháp chẩn đoán hình ảnh như siêu âm hoặc chụp cộng hưởng từ giúp xác định kích thước, vị trí của u thần kinh và phân biệt với các bệnh lý khác như gãy xương do mỏi, khối u. Khái niệm 'khí trệ huyết ứ' trong Đông y bảo giám có thể được giải thích dưới góc độ y học hiện đại là tổn thương thần kinh, viêm nhiễm và rối loạn tuần hoàn máu do áp lực từ bên ngoài gây ra. Đừng bao giờ xem thường dù chỉ là một cơn đau nhỏ ở bàn chân, việc nhận được chẩn đoán và quản lý thích hợp từ chuyên gia là vô cùng quan trọng. Bởi lẽ nếu để mặc không điều trị, bệnh có thể chuyển thành đau mạn tính hoặc tổn thương thần kinh sẽ tiến triển nặng hơn.
