Thủ phạm giấu mặt của viêm cân gan chân? Sự thật về 'gai xương gót' trên phim X-quang

Vậy y học hiện đại giải thích như thế nào về 'gai xương gót' này? Khi phát hiện mấu xương này trên phim X-quang, rất nhiều người nghĩ ngay rằng: 'À, chân mình đau là do gai xương kia!'. Thế nhưng thực tế phần lớn trường hợp lại không phải như vậy. Tên gọi y khoa chính xác của gai xương này là 'gai xương gót (Calcaneal spur)'. Trong nhiều trường hợp, nó không phải là thủ phạm chính gây đau gót chân, mà gần như chỉ là 'kết quả' hình thành từ một vấn đề khác. Phần lớn các cơn đau gót chân bắt đầu từ 'viêm cân gan chân (Plantar fasciitis)'. Mạc gan bàn chân là một dải xơ dày và chắc ở lòng bàn chân, giữ vai trò quan trọng trong việc nâng đỡ vòm bàn chân và hấp thụ lực tác động. Khi mạc gan bàn chân chịu áp lực quá mức hoặc vi chấn thương lặp đi lặp lại, tình trạng viêm sẽ xuất hiện cùng những biến đổi thoái hóa gây đau. Bệnh thường gặp ở những người phải đứng lâu, đi bộ nhiều, chạy nhảy, người thừa cân hoặc đi giày không vừa chân. Vậy tại sao gai xương lại hình thành? Khi mạc gan bàn chân liên tục bị kéo căng và viêm ở vị trí bám vào xương gót, cơ thể sẽ tự chữa lành vùng bị tổn thương. Trong quá trình này, các tế bào tạo xương hoạt động mạnh khiến canxi dần lắng đọng, tạo thành một 'mấu nhọn' trông như mảnh xương nhỏ tại nơi mạc gan bàn chân bám vào xương. Nói cách khác, gai xương thường là biến đổi thứ phát khi viêm cân gan chân kéo dài và trở thành mạn tính. Đáng chú ý là việc thấy gai xương trên phim X-quang không đồng nghĩa với việc chắc chắn sẽ đau. Thực tế có khoảng 10-20% bệnh nhân đau gót chân lại không hề có gai xương. Ngược lại, có gai xương nhưng hoàn toàn không đau cũng rất phổ biến. Điểm mấu chốt không nằm ở bản thân gai xương, mà chính 'tình trạng viêm mạn tính và áp lực liên tục' dẫn tới gai xương mới là nguyên nhân thực sự gây đau. Y học hiện đại áp dụng nhiều phương pháp để xoa dịu cơn đau do viêm cân gan chân và gai xương. Người bệnh cần nghỉ ngơi đầy đủ kết hợp chườm đá để làm dịu viêm cấp tính, đôi khi dùng thêm thuốc giảm đau kháng viêm. Điều quan trọng nhất chính là 'kéo giãn'. Duy trì việc kéo giãn bắp chân và mạc gan bàn chân đều đặn sẽ giúp giải tỏa sức căng tác động lên mạc gan bàn chân. Ngoài ra, việc dùng lót giày nâng đỡ vòm bàn chân hoặc đi giày có đệm êm ái cũng rất cần thiết. Vật lý trị liệu hoặc liệu pháp sóng xung kích ngoài cơ thể cũng có thể hỗ trợ tốt, và khi cơn đau quá nặng, bác sĩ có thể cân nhắc tiêm steroid. Phẫu thuật chỉ được áp dụng rất hạn chế ở những trường hợp đặc biệt nghiêm trọng và không đáp ứng với điều trị bảo tồn. Tóm lại, dù có gai xương hay không, cốt lõi vẫn là giải tỏa sức căng của cơ bắp chân cùng lòng bàn chân, kiểm soát tình trạng viêm để giảm tải cho bàn chân. Vì cơ thể là một thể thống nhất, góc nhìn toàn diện không coi đau chân chỉ là vấn đề riêng của bàn chân thực sự rất cần thiết.