Bunionette, thường được ví như người anh em của tật ngón chân cái vẹo ngoài trong nhóm 'bệnh do giày cao gót', là tình trạng xương ngón chân út (chỏm xương bàn chân thứ 5) lồi ra ngoài gây biến dạng và đau đớn. Dưới góc độ giải phẫu, bệnh dễ xuất hiện ở người có cấu trúc nâng đỡ vòm bàn chân suy yếu, người bẩm sinh có góc chỏm xương bàn chân thứ 5 lớn hoặc bề ngang bàn chân bè rộng, nhưng phần lớn nguyên nhân vẫn đến từ thói quen đi giày mũi nhọn hoặc giày gót cao.
Khi mũi giày bóp nghẹt phần trước bàn chân, ngón chân út nằm ở mép ngoài cùng liên tục bị đẩy ép vào trong. Hệ quả là chỏm xương bàn chân thứ 5 đội dần ra ngoài, khiến bao hoạt dịch chứa chất nhầy rất dễ bị viêm. Cơn đau cũng chính thức bắt đầu từ đây. Không chỉ dừng lại ở khối xương lồi mất thẩm mỹ, các nhánh thần kinh gian ngón đi qua khu vực này khi bị chèn ép sẽ kéo theo cảm giác tê bì, nóng rát của chứng đau dây thần kinh. Đôi chân không chỉ bức bối, đau rát triền miên như thể có viên sỏi kẹt trong giày, mà khi bệnh tiến triển nặng, cơn đau còn có thể lan lên lòng bàn chân, khớp gối và vùng thắt lưng.
Nhìn nhận lâu dài, bunionette không phải vấn đề riêng lẻ của một ngón chân mà phản ánh sự phá vỡ cân bằng cơ sinh học trên toàn bộ bàn chân. Bàn chân người được hợp thành từ 26 xương, 33 khớp cùng hệ thống phong phú các dây chằng và cơ bắp, tạo nên kết cấu tinh vi có khả năng hấp thụ và phân tán lực chấn động rất lớn mỗi khi bước đi. Nếu đôi giày chật chội làm hỏng cấu trúc này, ngón chân sẽ mất dần chức năng nâng đỡ nguyên bản và biến dạng, kéo theo rối loạn phân bổ trọng lượng cơ thể. Dáng đi từ đó biến đổi lệch lạc, tạo gánh nặng dây chuyền lên cổ chân, khớp gối, khớp háng và cả cột sống. Điều này hoàn toàn tương đồng với cách y học hiện đại diễn giải khái niệm 'khí huyết uất trệ' và 'tổn thương gân cốt' trong Đông y bảo giám. Sự mất cân bằng nhỏ ở phần xa xôi như bàn chân có thể phá vỡ trật tự hài hòa của toàn thân. Bởi vậy, việc chữa trị không chỉ dừng ở chỗ chỉnh nắn ngón chân biến dạng bên ngoài, mà quan trọng là phương pháp căn bản giúp hồi phục chức năng bàn chân và tái lập thế cân bằng cho cả cơ thể.
