Khi nhìn nhận trí tuệ của Đông y bảo giám dưới lăng kính y học hiện đại, chúng ta sẽ thấy rất nhiều điểm tương đồng đến bất ngờ. Vấn đề tiểu tiện mà chúng ta thảo luận hôm nay có liên quan mật thiết đến bệnh lý mà y học hiện đại gọi là tăng sinh lành tính tuyến tiền liệt (Benign Prostatic Hyperplasia, BPH). Tuyến tiền liệt là một cơ quan chỉ có ở nam giới với kích thước cỡ hạt dẻ, nằm ngay dưới bàng quang và bao quanh niệu đạo, đảm nhận vai trò quan trọng trong việc sản xuất và bài tiết một phần của tinh dịch.
Vấn đề là tuyến tiền liệt này sẽ dần to lên theo tuổi tác. Hiện tượng này bắt đầu từ khoảng tuổi 40, đến độ tuổi 60 thì hơn một nửa và đến tuổi 80 thì hầu hết nam giới đều trải qua tình trạng tăng sinh lành tính tuyến tiền liệt trên mô học. Nguyên nhân lớn nhất xuất phát từ sự mất cân bằng androgen. Cụ thể, androgen testosterone chuyển hóa thành hormone dạng hoạt tính có tên là dihydrotestosterone (DHT), và DHT này thúc đẩy sự tăng sinh tế bào tuyến tiền liệt. Việc Đông y bảo giám miêu tả tinh khí của thận suy giảm và thận khí hư nhược thực chất tương ứng với cách giải thích khoa học của y học hiện đại về sự thay đổi cân bằng hormone và hiện tượng tăng sinh tế bào do lão hóa.
Khi tuyến tiền liệt phì đại, nó sẽ chèn ép niệu đạo và dẫn đến nhiều triệu chứng tiểu tiện khác nhau:
1. Tiểu nhiều lần vào ban đêm gọi là tiểu đêm: Tình trạng thức dậy đi vệ sinh từ 2 lần trở lên trong giấc ngủ, làm gián đoạn giấc ngủ và suy giảm đáng kể chất lượng cuộc sống.
2. Cảm giác tiểu không hết dù vừa mới đi xong: Cảm giác khó chịu như nước tiểu vẫn còn sót lại trong bàng quang khiến người bệnh lại muốn vào nhà vệ sinh.
3. Dòng nước tiểu yếu với tia nước mảnh, thiếu lực, và tiểu ngập ngừng khi nước tiểu không ra ngay mà phải đợi một lúc: Bạn sẽ cảm nhận rõ dòng nước tiểu từng chảy mạnh mẽ nay đang mất dần lực đẩy.
4. Tiểu gấp khó nhịn được: Đột ngột buồn tiểu dữ dội, khó kiềm chế và đôi khi có thể bị són ra trước khi kịp đến nhà vệ sinh.
Những triệu chứng này không dừng lại ở mức gây bất tiện đơn thuần; nếu bỏ mặc, chúng có thể dẫn đến suy giảm chức năng bàng quang, nhiễm trùng đường tiết niệu, sỏi bàng quang, và nghiêm trọng hơn là tổn thương chức năng thận. Việc Đông y bảo giám miêu tả thủy khí không vận hành được dẫn đến tắc nghẽn chính là sự tắc nghẽn niệu đạo và rối loạn chức năng bàng quang do tăng sinh lành tính tuyến tiền liệt gây ra.
Việc chẩn đoán được thực hiện thông qua thăm trực tràng bằng ngón tay (DRE), xét nghiệm kháng nguyên đặc hiệu tuyến tiền liệt (PSA), đo niệu dòng đồ, đo lượng nước tiểu tồn dư, và siêu âm khi cần thiết. Y học hiện đại dựa vào các dữ liệu cụ thể này để nắm bắt nguyên nhân cùng mức độ tiến triển của bệnh, từ đó cân nhắc điều trị bằng thuốc hoặc can thiệp phẫu thuật trong trường hợp nặng nhằm nâng cao chất lượng cuộc sống cho người bệnh. Tuy nhiên, điều quan trọng trong toàn bộ quá trình này là phải luôn đồng hành với nỗ lực tìm lại sự cân bằng căn bản của cơ thể.
