Đúng vậy, 'thạch lâm' trong Đông y bảo giám chính là 'sỏi đường tiết niệu' trong y học hiện đại. Đây là bệnh lý khi sỏi hình thành trên đường dẫn nước tiểu gồm thận, niệu quản, bàng quang, niệu đạo và gây ra nhiều triệu chứng khác nhau. Viên sỏi này chủ yếu hình thành do sự kết tinh của nhiều chất như calci oxalat, calci phosphat, axit uric, struvit, cystine. Vì sao sỏi đường tiết niệu lại hình thành? Một trong những nguyên nhân lớn nhất là thiếu nước. Khi uống ít nước, nước tiểu bị cô đặc làm nồng độ các chất tạo sỏi tăng cao, khiến chúng dễ kết tụ thành sỏi. Bên cạnh đó, thói quen ăn mặn, ăn quá nhiều protein, dùng nhiều thực phẩm giàu axit oxalic như rau chân vịt, socola, các loại hạt, béo phì, tiền sử gia đình, hay các bệnh lý như cường cận giáp, bệnh gút cũng có thể là nguyên nhân. Triệu chứng biểu hiện rất đa dạng tùy theo kích thước và vị trí của sỏi, nhưng đặc trưng nhất là cơn đau mạn sườn dữ dội. Khi sỏi chặn dòng nước tiểu, áp lực tích tụ trong thận sẽ gây ra cơn đau quặn thận rất nghiêm trọng. Các triệu chứng như nước tiểu lẫn máu, buồn nôn, nôn mửa, đau khi tiểu tiện, tiểu nhiều lần cũng có thể đi kèm. Việc chẩn đoán chủ yếu được thực hiện qua xét nghiệm nước tiểu, chụp X-quang bụng, siêu âm và chụp cắt lớp vi tính bụng. Đặc biệt, chụp cắt lớp vi tính là phương pháp hữu ích nhất để xác định chính xác vị trí và kích thước sỏi. Hướng điều trị sẽ tùy thuộc vào kích thước sỏi và triệu chứng. Với sỏi nhỏ, người bệnh được hướng dẫn uống đủ nước kết hợp dùng thuốc để sỏi đào thải tự nhiên. Khi sỏi quá lớn, khó tự đào thải và gây đau đớn nhiều, bác sĩ có thể chỉ định tán sỏi ngoài cơ thể bằng sóng xung kích (ESWL) để làm vỡ sỏi hoặc phẫu thuật nội soi niệu quản để gắp sỏi. Việc phòng ngừa sỏi đường tiết niệu đóng vai trò rất quan trọng cho sức khỏe lâu dài.
