Thưa các bệnh nhân, việc giấc ngủ ngon bị gián đoạn giữa đêm vì phải đi vệ sinh quả thực rất khổ sở. Y học hiện đại cũng nhìn nhận rằng tiểu đêm không phải là một triệu chứng đơn độc mà xuất hiện do nhiều nguyên nhân phức hợp tác động qua lại. Khi giải thích các khái niệm ‘thận khí hư’ hay ‘hạ tiêu hư hàn’ trong Đông y bảo giám bằng ngôn ngữ khoa học hiện đại, chúng ta có thể hiểu vấn đề này một cách rõ ràng hơn nhiều.
Một trong những nguyên nhân lớn nhất là sự mất cân bằng ‘hormone chống bài niệu (ADH)’. Vốn dĩ vào ban đêm, sự tiết hormone chống bài niệu trong cơ thể sẽ tăng lên để ức chế quá trình tạo nước tiểu và cô đặc nước tiểu lại, giúp giảm số lần đi vệ sinh trong khi ngủ. Tuy nhiên, khi tuổi tác tăng lên hoặc khi mắc một số bệnh lý nhất định, lượng tiết hormone chống bài niệu này sẽ giảm sút hoặc không được tiết ra bình thường vào ban đêm, dẫn đến tình trạng ‘đa niệu ban đêm’ do lượng nước tiểu tạo ra quá mức. Tình trạng này giống như chiếc khóa chặn nước tiểu của cơ thể không hoạt động tốt vào ban đêm vậy.
Nguyên nhân thứ hai là ‘sự thay đổi chức năng bàng quang’. Càng lớn tuổi, độ đàn hồi của cơ bàng quang càng giảm và dung tích chứa của bàng quang cũng suy giảm theo. Thêm vào đó, bàng quang có thể trở nên nhạy cảm hơn và dễ bị kích thích dù chỉ có một lượng nước tiểu nhỏ, dẫn đến triệu chứng ‘bàng quang tăng hoạt’ gây buồn tiểu. Việc Đông y bảo giám nói rằng ‘bàng quang không giữ được nước tiểu’, khi diễn giải theo y học hiện đại, có thể hiểu là khả năng lưu trữ cũng như khả năng điều hòa co bóp và giãn nở của bàng quang đã bị suy yếu.
Thứ ba, tình trạng thiếu oxy ban đêm như ‘rối loạn giấc ngủ’ hay ‘ngưng thở khi ngủ’ cũng có thể gây ra tiểu đêm. Khi chất lượng giấc ngủ giảm sút, não bộ có thể bị ức chế tiết hormone chống bài niệu, và tình trạng thiếu oxy ngắt quãng do ngưng thở khi ngủ làm tăng gánh nặng cho tim, từ đó thúc đẩy tiết ra một loại hormone gọi là ‘peptid lợi niệu nhĩ (ANP)’. Peptid lợi niệu nhĩ này có tác dụng làm tăng tạo nước tiểu, có thể khiến bạn đi tiểu nhiều hơn vào ban đêm. Việc không ngủ được trở thành nguyên nhân cản trở tiếp giấc ngủ, tạo thành một vòng xoắn luẩn quẩn.
Cuối cùng, các bệnh mạn tính như tăng huyết áp, bệnh đái tháo đường, suy tim, bệnh thận hoặc việc sử dụng một số loại thuốc nhất định như thuốc lợi tiểu cũng là nguyên nhân quan trọng gây ra tiểu đêm. Đặc biệt trong trường hợp bệnh đái tháo đường, nếu không kiểm soát tốt đường huyết, thận sẽ cố gắng đào thải nhiều nước hơn khiến lượng nước tiểu tăng lên. Đối với bệnh nhân suy tim, dịch ứ đọng ở chân vào ban ngày sẽ được tái hấp thu vào máu khi nằm xuống vào ban đêm và chảy về thận, có thể làm lượng nước tiểu tăng vọt. Ở nam giới, việc tăng sinh lành tính tuyến tiền liệt làm tắc nghẽn cổ bàng quang, dẫn đến cảm giác tiểu không hết tăng lên và làm nặng thêm tình trạng tiểu đêm cũng rất phổ biến.
Như vậy, y học hiện đại phân tích chứng tiểu đêm dưới nhiều góc độ khác nhau, và có rất nhiều điểm tương đồng với triết lý thận bàng quang của Đông y bảo giám phải không? Rốt cuộc, cả y học phương Đông lẫn phương Tây đều đồng thuận rằng đây là tín hiệu xuất hiện khi sự hài hòa và cân bằng của cơ thể bị phá vỡ. Do đó, nếu bạn đang bị mất ngủ vào ban đêm, việc cùng bác sĩ điều trị tìm ra nguyên nhân chính xác để chữa trị là vô cùng quan trọng. Đừng âm thầm chịu đựng một mình nhé.
