Không có triệu chứng nhưng chỉ số PSA lại cao? Sự thật về 'viêm tuyến tiền liệt không triệu chứng' tiềm ẩn

PSA (Prostate-Specific Antigen) là một protein enzym được tạo ra tại tuyến tiền liệt. Việc chỉ số này tăng cao không chỉ do tăng sinh lành tính tuyến tiền liệt hay ung thư tuyến tiền liệt. Khi chỉ số PSA tăng cao mà không có bất kỳ triệu chứng nào, chúng ta có thể nghĩ đến 'viêm tuyến tiền liệt không triệu chứng'. Viêm tuyến tiền liệt không triệu chứng là một thể của viêm tuyến tiền liệt mạn tính, thường đi kèm phản ứng viêm nhưng hầu như không có triệu chứng rõ rệt như đau đớn hay bất thường tiểu tiện. Y học hiện đại phân loại trạng thái này là 'viêm tuyến tiền liệt mạn tính không triệu chứng type IV'. Dù các tế bào viêm hiện diện rõ ràng trong mô tuyến tiền liệt, người bệnh thường không cảm thấy bất kỳ sự khó chịu nào. Điều này tương tự như một đốm lửa âm ỉ cháy mà không hề có khói. Phản ứng viêm này có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân khác nhau. Căng thẳng, thói quen sinh hoạt thất thường, uống nhiều rượu bia, chế độ ăn kiểu phương Tây (đặc biệt là thức ăn nhiều dầu mỡ, nhiều đường) và lối sống ngồi nhiều trong thời gian dài có thể cản trở vi tuần hoàn máu quanh tuyến tiền liệt, tạo gánh nặng cho hệ miễn dịch và gây ra tình trạng viêm mức độ thấp mạn tính. Tình trạng viêm này thúc đẩy tiết ra các cytokine gây viêm như interleukin-6 (IL-6), IL-8 hoặc yếu tố hoại tử u alpha (TNF-α), đồng thời làm tăng stress oxy hóa, gây tổn thương liên tục cho các tế bào tuyến tiền liệt. Kết quả là mô tuyến tiền liệt bị tổn thương vi thể, trong quá trình này sự bài tiết enzym PSA tăng lên khiến nồng độ PSA trong máu tăng cao. Vấn đề là cũng có nghiên cứu cho thấy tình trạng viêm mạn tính kéo dài như vậy có thể làm tăng nguy cơ phát triển ung thư tuyến tiền liệt về lâu dài. Nói cách khác, viêm tuyến tiền liệt không triệu chứng không dừng lại ở việc tăng chỉ số PSA đơn thuần, mà cần phải được tiếp nhận như một tín hiệu cảnh báo của cơ thể về 'tình trạng viêm mạn tính'. Nếu để mặc không điều trị, nó có thể dẫn đến xơ hóa hoặc suy giảm chức năng mô tuyến tiền liệt, xa hơn nữa là ảnh hưởng tiêu cực đến chất lượng cuộc sống, vì vậy tuyệt đối không nên xem nhẹ. Việc dập tắt mầm mống tiềm ẩn này từ sớm thông qua thăm khám định kỳ và cải thiện thói quen sinh hoạt là vô cùng quan trọng.