Dưới góc nhìn của y học hiện đại, ngứa hậu môn khởi phát từ nhiều nguyên nhân khác nhau. Dù biểu hiện bên ngoài giống như viêm da thông thường, thực chất đây là sự kết hợp phức tạp từ nhiễm trùng do nấm hoặc ký sinh trùng, các bất thường về cấu trúc như trĩ, vấn đề vệ sinh vùng quanh hậu môn, thực phẩm như cà phê, sô-cô-la, đồ cay, tác dụng phụ của thuốc, cho đến cả yếu tố tâm lý như căng thẳng và lo âu.
Khái niệm thấp nhiệt trong Đông y bảo giám tương ứng với tình trạng viêm mạn tính vùng quanh hậu môn, chàm, cùng hiện tượng ban đỏ và phù nề do kích ứng da theo y học hiện đại. Khi vùng kín dễ đọng mồ hôi và kém thông thoáng, vi khuẩn cùng nấm sẽ dễ sinh sôi, gây tổn thương hàng rào da và kích hoạt đáp ứng miễn dịch gây ngứa. Ngoài ra, tỳ vị thấp nhiệt còn liên quan mật thiết đến thói quen dùng nhiều đường, chất béo và gia vị cay nóng ở người hiện đại. Chế độ ăn này gây mất cân bằng vi sinh vật đường ruột, làm tăng tính thấm niêm mạc ruột và thúc đẩy giải phóng cytokine gây viêm. Các chất này theo máu đi khắp cơ thể hoặc trực tiếp kích thích vùng da quanh hậu môn, khiến cảm giác ngứa ngáy dữ dội hơn.
Hiện tượng can phong hay căng thẳng tác động trực tiếp lên hệ thần kinh tự chủ và hệ miễn dịch. Căng thẳng kéo dài kích thích cơ thể tiết nhiều cortisol, làm suy giảm chức năng hàng rào da và khiến da nhạy cảm hơn trước các tác nhân bên ngoài. Đồng thời, đáp ứng miễn dịch bị quá mẫn làm cho ngay cả một kích thích nhỏ cũng thổi bùng cơn ngứa. Về mặt thần kinh học, hoạt tính của một số neuropeptide như chất P tăng cao, kéo theo sự giải phóng các chất trung gian gây viêm gồm histamine, kích thích đầu mút thần kinh và thúc đẩy phản xạ muốn gãi. Cơn ngứa thường dữ dội hơn về đêm do nhịp sinh học tự nhiên, khi nồng độ cortisol hạ thấp còn nhiệt độ da tăng lên khiến lượng histamine phóng thích nhiều hơn. Y học hiện đại ngày nay đã làm sáng tỏ triết lý của Đông y bảo giám bằng những cơ chế khoa học chuẩn xác. Chúng ta nhận thấy lời dạy của cổ nhân vẫn vẹn nguyên giá trị, rằng không nên coi đây là bệnh da đơn thuần mà cần chăm sóc toàn diện từ thể trạng, thói quen ăn uống đến việc giải tỏa căng thẳng. Việc thấu hiểu các yếu tố bên trong và bên ngoài tương tác với nhau thế nào chính là chìa khóa để xoa dịu cảm giác khó chịu này.
