Y học hiện đại gọi sa trực tràng là Rectal Prolapse, với nguyên nhân chủ yếu đến từ sự suy yếu của cơ sàn chậu cùng các dây chằng và mô nâng đỡ hậu môn, trực tràng. Khái niệm khí hư hạ hãm trong Đông y bảo giám phản ánh rất trực quan tình trạng suy yếu của cơ sàn chậu và hiện tượng sa nội tạng kéo theo sau đó. Cơ sàn chậu nằm ở vị trí thấp nhất của cơ thể, có nhiệm vụ nâng đỡ bàng quang, tử cung ở nữ giới và trực tràng. Chúng hoạt động như một chiếc võng giữ vững các cơ quan, đồng thời điều hòa đại tiện, tiểu tiện và chức năng tình dục. Khi hệ thống cơ này suy yếu, trực tràng sẽ trượt khỏi vị trí ban đầu và lồi ra ngoài hậu môn.
Nguyên nhân gây suy yếu cơ sàn chậu rất đa dạng. Thói quen rặn nhiều khi đi vệ sinh do táo bón hoặc tiêu chảy mạn tính làm tăng áp lực trong ổ bụng, tạo sức ép liên tục khiến cơ sàn chậu và dây chằng bị giãn. Tình trạng tổn thương hoặc giãn cơ sàn chậu và dây thần kinh trong quá trình mang thai, sinh nở cũng rất phổ biến. Ngoài ra, sự hao hụt các mô liên kết như collagen và elastin do lão hóa, giảm khối lượng cơ bắp, hay giảm độ đàn hồi của mô do thiếu hụt estrogen sau mãn kinh cũng là những nguyên nhân quan trọng. Tình trạng béo phì, ho mạn tính, thói quen mang vác nặng cũng làm gia tăng áp lực ổ bụng, dễ gây ra hoặc làm nặng thêm chứng sa trực tràng.
Dưới góc độ thần kinh học, dây thần kinh chính điều phối hoạt động của cơ sàn chậu là thần kinh thẹn. Khi dây thần kinh này bị tổn thương hoặc suy giảm chức năng, khả năng kiểm soát cơ bắp sẽ giảm sút và có thể dẫn đến sa trực tràng. Tình trạng viêm mạn tính cùng một số bệnh lý nền cũng để lại tác động tương tự. Những nghiên cứu gần đây còn chỉ ra trục ruột-não và mất cân bằng hệ vi sinh vật có liên quan mật thiết đến nhu động ruột, từ đó ảnh hưởng gián tiếp đến thói quen đại tiện lẫn áp lực đè nặng lên cơ sàn chậu. Dù y học hiện đại có thể can thiệp phẫu thuật để đưa phần trực tràng bị sa về vị trí cũ, việc củng cố chức năng cơ sàn chậu từ gốc và điều chỉnh lối sống vẫn được xem là yếu tố cốt lõi để phòng ngừa tái phát.
