Y học hiện đại giải thích táo bón trong thai kỳ và sau sinh không đơn thuần là vấn đề ở cơ quan tiêu hóa, mà là hệ quả từ những thay đổi sinh lý phức tạp của người phụ nữ. Hiện tượng khô ráo mà Đông y bảo giám đề cập có liên quan mật thiết đến hormone progesterone gia tăng khi mang thai. Progesterone có vai trò giãn cơ tử cung để ngăn ngừa sảy thai, nhưng đồng thời cũng làm giãn cơ ruột khiến nhu động ruột chậm lại đáng kể. Khi nhu động ruột suy giảm, thời gian thức ăn di chuyển trong ruột kéo dài, nước bị hấp thu nhiều hơn khiến phân trở nên khô cứng. Cơ chế này tương đồng trọn vẹn với khái niệm khô ráo trong y học cổ truyền.
Bên cạnh đó, tử cung lớn dần khi mang thai sẽ chèn ép cơ học lên ruột, gây cản trở đường đi của phân. Việc bổ sung viên sắt cũng là yếu tố khiến táo bón thêm nặng. Sau sinh, các vấn đề nảy sinh còn phức tạp hơn. Trạng thái hư nhược phản ánh sự khí huyết hao tổn cùng cực trong lúc sinh, kèm theo tổn thương đáy chậu và tình trạng mất nước do nuôi con bằng sữa mẹ. Cơn đau cùng tổn thương ở đáy chậu khiến mẹ khó dùng sức khi đại tiện, tạo nên phản xạ nín nhịn vô thức và làm táo bón trầm trọng hơn. Ngoài ra, việc tiết sữa cần rất nhiều nước, nếu không uống đủ nước, cơ thể sẽ tận dụng lượng nước từ ruột làm phân khô thêm.
Sự thay đổi của hệ thần kinh tự chủ cũng là yếu tố đáng lưu tâm. Quá trình mang thai và sinh nở gây căng thẳng lớn cho cơ thể, kích hoạt thần kinh giao cảm và làm giảm nhu động ruột. Căng thẳng tác động lên trục ruột-não, làm giảm tiết enzyme tiêu hóa, biến đổi môi trường ruột và suy giảm vi khuẩn có lợi. Tình trạng loạn khuẩn là nguyên nhân then chốt gây táo bón và tiêu chảy mà các nghiên cứu hiện nay đang làm rõ. Khi phân lưu lại quá lâu, độc tố sinh ra và vi khuẩn có hại tăng sinh, tạo thành một vòng luẩn quẩn.
Từ sự biến chuyển của hormone, phản ứng thần kinh học cho đến hệ vi sinh đường ruột, y học hiện đại đã soi chiếu đa chiều nguyên nhân gây táo bón ở phụ nữ mang thai và sau sinh. Đặt nền tảng trên trí tuệ của Đông y bảo giám kết hợp với khoa học, chúng ta có thể chăm sóc nỗi đau của các mẹ trọn vẹn hơn. Điều này khẳng định sự cần thiết của một giải pháp toàn diện giúp phục hồi cân bằng cơ thể, thay vì chỉ đơn thuần tìm cách tháo thụt chất thải.
