Cùng chia sẻ góc nhìn với Đông y bảo giám, y học hiện đại cũng không xem rối loạn đại tiện đơn thuần là vấn đề của riêng hậu môn. Tiêu ra máu hay cảm giác khó chịu do trĩ (hemorrhoids) hoặc nứt kẽ hậu môn (anal fissure) rất phổ biến, nhưng nguyên nhân thường phức tạp và mang tính toàn thân hơn chúng ta nghĩ.
Nguyên nhân trực tiếp nhất là việc dùng sức rặn quá mức khi đại tiện (straining) do táo bón mạn tính hoặc tiêu chảy. Điều này tạo áp lực lên đám rối tĩnh mạch (venous plexus) ở vùng quanh hậu môn, làm cho các mạch máu phồng lên (trĩ), hoặc khiến niêm mạc hậu môn mỏng manh bị rách (nứt kẽ hậu môn). Áp lực lặp đi lặp lại làm suy yếu các cơ và mô liên kết nâng đỡ ống hậu môn, khiến trĩ tiến triển nặng dần.
Dưới góc độ thần kinh học, trục não-ruột (gut-brain axis) giải thích tác động của căng thẳng và trạng thái cảm xúc lên chức năng ruột. Lo âu, trầm cảm, căng thẳng ảnh hưởng đến hệ thần kinh tự chủ, có thể kích hoạt quá mức hoặc ngược lại ức chế nhu động ruột, dẫn đến táo bón hoặc tiêu chảy. Điểm này có sự tương đồng sâu sắc với tình trạng khí uất mà Đông y bảo giám đã đề cập.
Về mặt nội tiết học, sự thay đổi hormone cũng ảnh hưởng đến chức năng ruột. Chẳng hạn, phụ nữ trong thời kỳ mang thai thường bị táo bón do hormone progesterone tăng làm chậm nhu động ruột. Ngoài ra, ở bệnh nhân mắc bệnh đái tháo đường, rối loạn vận động ruột có thể xảy ra do bệnh thần kinh tự chủ, dẫn đến rối loạn đại tiện.
Tiêu ra máu hoặc thay đổi thói quen đại tiện cũng có thể là triệu chứng của các bệnh lý nghiêm trọng như bệnh viêm ruột (bệnh Crohn, viêm loét đại tràng), ung thư đại trực tràng, viêm túi thừa (diverticulitis), do đó việc chẩn đoán chính xác là vô cùng quan trọng thay vì chỉ nghĩ đơn giản là trĩ. Sự mất cân bằng hệ vi sinh vật đường ruột (gut microbiome) cũng gây tác động sâu rộng như làm suy yếu chức năng hàng rào ruột, gia tăng viêm nhiễm, suy giảm chức năng tiêu hóa, góp phần dẫn đến các vấn đề về đại tiện. Các yếu tố sinh hoạt như chế độ ăn thiếu chất xơ, uống không đủ nước, thói quen ngồi nhiều cũng ảnh hưởng rất lớn. Như vậy, y học hiện đại hiểu rối loạn đại tiện không chỉ là vấn đề cục bộ, mà là một tình trạng toàn thân với sự tác động qua lại phức tạp của nhiều hệ thống như thần kinh, nội tiết, cơ quan tiêu hóa và hệ miễn dịch.
