Cứ đến mùa thu lại thèm ‘carbohydrate’ đến cồn cào, liệu có phải chỉ mỗi mình tôi như vậy? (Dấu hiệu tiềm ẩn của rối loạn cảm xúc theo mùa)

Việc cơ thể bạn cứ độ thu về lại thèm carbohydrate ngọt thực chất có lý do khoa học rất rõ ràng. Đây là hiện tượng thường được gọi là 'rối loạn cảm xúc theo mùa' (SAD), xảy ra chủ yếu vào mùa thu và mùa đông khi lượng ánh nắng giảm sút làm mất cân bằng các chất dẫn truyền thần kinh trong não. Một trong những nguyên nhân lớn nhất là sự thiếu hụt serotonin. Serotonin là chất dẫn truyền thần kinh mang lại cảm giác hạnh phúc và thỏa mãn, nhưng việc tiếp xúc ít với ánh nắng sẽ làm giảm quá trình tổng hợp chất này. Cơ thể cố gắng nâng mức serotonin lên, và khi đó carbohydrate đóng vai trò quan trọng. Khi nạp carbohydrate, cơ thể thúc đẩy tiết insulin, loại hormone này hỗ trợ đưa tryptophan—một axit amin trong máu—vào não dễ dàng hơn. Vì tryptophan chính là tiền chất của serotonin, việc ăn carbohydrate trở thành phương thức gián tiếp giúp tăng sinh serotonin trong não bộ. Bởi thế, khi cả thể chất lẫn tinh thần mỏi mệt, bạn thường vô thức tìm đến bánh mì hoặc đồ ngọt. Một yếu tố khác là việc tiết quá nhiều melatonin. Melatonin là hormone điều hòa giấc ngủ, khi thiếu ánh nắng, lượng melatonin tiết ra tăng lên khiến bạn lơ mơ buồn ngủ và xuất hiện chứng mệt mỏi vô lực ngay giữa ban ngày. Điều này làm giảm vận động, khiến cảm giác trầm cảm càng thêm sâu sắc, tạo nên vòng luẩn quẩn lại tiếp tục phụ thuộc vào carbohydrate để bù năng lượng. Bên cạnh đó, việc thiếu hụt vitamin D cũng góp phần gây nên tình trạng này. Vitamin D được tổng hợp qua ánh nắng và tham gia vào quá trình tạo serotonin. Vào mùa thu, mức vitamin D giảm thấp kéo theo sự sụt giảm serotonin, khiến tâm trạng u uất trầm trọng hơn. Trước hàng loạt biến đổi hóa thần kinh phức tạp đó, não bộ sẽ tìm đến carbohydrate—nguồn đường hấp thu nhanh nhằm xoa dịu tâm trạng tức thì và bổ sung năng lượng. Bạn nên hiểu rằng điều này không xuất phát từ việc ý chí kém cỏi, mà chính là những dấu hiệu sinh tồn rõ rệt phát ra từ cơ thể.