“Khớp xương là đài khí tượng?” Gió lạnh buốt làm khớp nhức mỏi, tất cả thực sự là “do thời tiết”?

Trí tuệ của Đông y bảo giám đang liên tục được khoa học hiện đại làm sáng tỏ, điều này thật đáng kinh ngạc. Hiện tượng đau khớp đặc biệt tăng lên vào những ngày gió lạnh hoặc ẩm ướt còn được gọi là “bệnh thời tiết (meteoropathy)”, và đây là kết quả của các đáp ứng sinh lý phức tạp. Trước hết, áp suất khí quyển thấp và độ ẩm cao gây ra sự thay đổi áp lực bên trong khớp. Khớp chứa dịch bao hoạt dịch bên trong một túi gọi là bao khớp. Khi áp suất khí quyển bên ngoài giảm xuống, áp lực bên trong khớp tăng lên tương đối, khiến bao khớp giãn nhẹ. Sự giãn nở này kích thích các đầu mút thần kinh quanh khớp và được nhận biết là cơn đau. Đặc biệt, các khớp có tổn thương thần kinh hoặc viêm nhiễm sẽ phản ứng nhạy cảm hơn nữa với sự thay đổi áp suất khí quyển này, giống như một chiếc phong vũ biểu. Tiếp theo, nhiệt độ lạnh làm co mạch máu, cản trở tuần hoàn máu tại vùng khớp. Khi tuần hoàn máu không thông suốt, các chất trung gian gây viêm dẫn đến đau nhức (ví dụ: prostaglandin) không thể đào thải bình thường mà tích tụ lại, có thể làm trầm trọng thêm tình trạng viêm và đau. Thêm vào đó, hàn khí làm cơ và dây chằng bao quanh khớp bị co cứng, làm giảm độ linh hoạt của khớp, dẫn đến vòng xoắn luẩn quẩn làm gia tăng cơn đau và sự co cứng. Cảm giác đau buốt lạnh có thể chính là tín hiệu của việc suy giảm tuần hoàn máu và cứng cơ này. Còn độ ẩm thì sao? Độ ẩm cao ảnh hưởng đến quá trình chuyển hóa nước trong cơ thể, có thể làm tăng độ nhớt của dịch khớp hoặc gây phù nề các mô quanh khớp. Đặc biệt, đối với những bệnh nhân viêm khớp dạng thấp hoặc thoái hóa khớp, do đáp ứng viêm bên trong khớp vốn đã hoạt động mạnh nên họ càng dễ bị tổn thương trước những kích thích bên ngoài như thế này. Môi trường ẩm ướt thúc đẩy hơn nữa phản ứng viêm và hạ thấp ngưỡng đau, khiến người bệnh có thể cảm nhận cơn đau rõ rệt dù chỉ với kích thích nhỏ. Hệ thần kinh tự chủ của cơ thể cũng phản ứng với thay đổi thời tiết, tác động đến việc tiết hormone căng thẳng hay đáp ứng miễn dịch, từ đó có thể khuếch đại cơn đau khớp hơn nữa.