Thưa quý độc giả thân mến của Bác sĩ Dong-i, chúng ta hãy cùng giải mã trí tuệ của Đông y bảo giám bằng ngôn ngữ khoa học hiện đại. Nhịp sinh học của cơ thể chúng ta được gọi là 'nhịp sinh học ngày đêm (Circadian Rhythm)', một chiếc đồng hồ bên trong kỳ diệu điều hòa chu kỳ ngủ và thức, sự tiết hormone, thân nhiệt, quá trình trao đổi chất trong khoảng 24 giờ. Vị nhạc trưởng chỉ huy tất cả những điều này là một vùng nhỏ nằm ở vùng dưới đồi có tên gọi 'nhân trên chéo thị (Suprachiasmatic Nucleus, SCN)'. SCN đóng vai trò là chiếc đồng hồ chủ của cơ thể, tiếp nhận tín hiệu từ môi trường bên ngoài, đặc biệt là thông tin về ánh sáng để tinh chỉnh nhịp sinh học của cơ thể một cách chuẩn xác.
Khi ánh nắng buổi sáng đi vào mắt, tín hiệu ánh sáng này được truyền qua võng mạc đến SCN, và SCN sẽ ra lệnh cho tuyến tùng ngừng tiết melatonin. Melatonin là hormone giấc ngủ được tiết ra vào ban đêm để đưa chúng ta vào giấc ngủ. Đồng thời, nó thúc đẩy tiết cortisol, một hormone giúp tỉnh táo, để cơ thể chuẩn bị cho các hoạt động. Ngược lại, khi mặt trời lặn và màn đêm buông xuống, SCN sẽ gửi tín hiệu để bắt đầu tiết lại melatonin, và chúng ta dần cảm thấy buồn ngủ. Như vậy, ánh sáng là kích thích tố bên ngoài (Zeitgeber) mạnh mẽ nhất giúp tái thiết lập đồng hồ sinh học của chúng ta.
Tuy nhiên, con người hiện đại lại đang sống một cuộc sống quá xa rời nhịp điệu ánh sáng tự nhiên này. Việc tiếp xúc đêm muộn với ánh sáng xanh phát ra từ điện thoại thông minh, máy tính, TV khiến não bộ lầm tưởng rằng vẫn đang là ban ngày và ức chế tiết melatonin. Rốt cuộc bạn sẽ không thể ngủ được, hoặc dù có chợp mắt được thì cũng khó đạt được giấc ngủ sâu. Giờ ăn thất thường, làm việc theo ca, các vấn đề do hội chứng say máy bay do lệch múi giờ từ những chuyến đi nước ngoài thường xuyên cũng là những thủ phạm chính đẩy SCN vào tình trạng hỗn loạn. Đặc biệt, vào mùa thu và mùa đông khi lượng ánh sáng mặt trời giảm đi, sự thiếu hụt ánh nắng gây khó khăn cho việc điều hòa tiết melatonin, khiến nhiều người trải qua cảm giác trầm cảm như rối loạn cảm xúc theo mùa (Seasonal Affective Disorder, SAD).
Khi nhịp sinh học bị xáo trộn, nó không chỉ đơn thuần là việc mất ngủ. Thiếu ngủ phá vỡ sự cân bằng của leptin và ghrelin, các hormone điều hòa cảm giác thèm ăn, có thể dẫn đến ăn quá nhiều và tăng cân; đồng thời làm tăng kháng insulin, yếu tố quan trọng trong việc kiểm soát đường huyết, làm tăng nguy cơ mắc bệnh đái tháo đường. Ngoài ra, nó có thể gây ra nhiều vấn đề sức khỏe thể chất và tinh thần khác nhau như suy giảm miễn dịch, tăng nguy cơ bệnh tim mạch, giảm khả năng tập trung và trí nhớ, cũng như các vấn đề sức khỏe tâm thần như lo âu hay trầm cảm. Mọi hệ thống trong cơ thể chúng ta đều đang vận hành chuẩn xác theo đồng hồ sinh học. Y học hiện đại cũng đang cất lên tiếng nói đồng điệu với Đông y bảo giám về tầm quan trọng của việc lắng nghe nhịp điệu tự nhiên và sinh hoạt thuận theo điều đó.
