Vậy thì, khoa học hiện đại giải thích trí tuệ sâu sắc này của Đông y bảo giám như thế nào? Những biểu hiện 'nhạy cảm mùa thu' thực chất đã được biết đến rộng rãi với tên gọi 'rối loạn cảm xúc theo mùa'. Rất nhiều người trải qua cảm giác trầm cảm, chứng mệt mỏi vô lực, thay đổi khẩu vị và chu kỳ giấc ngủ trong thời kỳ lượng ánh nắng giảm sút như mùa thu hoặc mùa đông. Đây không đơn thuần chỉ do tâm trạng, mà xuất phát từ những biến đổi hóa học và sinh học phức tạp diễn ra trong não bộ của chúng ta.
Một trong những yếu tố cốt lõi nhất chính là 'ánh nắng'. Ánh nắng đóng vai trò quyết định đối với sự tiết 'serotonin' trong cơ thể. Serotonin là chất dẫn truyền thần kinh mang lại cảm giác hạnh phúc và thỏa mãn, còn được gọi là hormone hạnh phúc. Tuy nhiên, khi sang thu, thời gian chiếu sáng giảm làm cho quá trình tổng hợp serotonin sụt giảm, và điều này khiến chúng ta dễ rơi vào trạng thái u uất hơn. Đồng thời, hormone 'melatonin' cũng rất quan trọng. Melatonin là hormone kích thích giấc ngủ, được tiết ra nhiều hơn khi trời tối. Mùa thu mặt trời lặn sớm và đêm dài hơn, khiến melatonin tiết ra quá mức, có thể gây ra triệu chứng buồn ngủ vào ban ngày và chứng mệt mỏi vô lực.
Không chỉ vậy, sự suy giảm ánh sáng còn tác động đến 'nhịp sinh học ngày đêm' của cơ thể. Cơ thể chúng ta duy trì chu kỳ tỉnh táo và đi ngủ phù hợp với lượng ánh sáng, nhưng vào mùa thu, chu kỳ này bị rối loạn có thể làm gia tăng sự mệt mỏi về cả thể chất lẫn tinh thần. Giống như khi cơ thể chưa kịp thích nghi với sự lệch múi giờ, cơ thể không tìm được nhịp điệu vốn có và rơi vào trạng thái chới với.
Thiếu hụt vitamin D cũng là một nguyên nhân quan trọng. Vitamin D được tổng hợp qua da nhờ ánh nắng, tham gia vào quá trình tổng hợp serotonin và liên kết chặt chẽ với chức năng miễn dịch. Khi lượng ánh nắng giảm làm giảm nồng độ vitamin D, không chỉ cảm giác trầm cảm xuất hiện mà tình trạng mệt mỏi cùng sự suy giảm miễn dịch cũng có thể kéo đến đồng thời.
Các nghiên cứu gần đây cho thấy tình trạng viêm mạn tính hoặc sức khỏe đường ruột thông qua trục não-ruột cũng có thể ảnh hưởng đến rối loạn cảm xúc theo mùa. Khi môi trường vi sinh vật đường ruột bị suy giảm do căng thẳng hoặc chế độ ăn mất cân bằng, sự cân bằng của các chất dẫn truyền thần kinh gửi đến não bị phá vỡ, khiến việc điều hòa cảm xúc trở nên khó khăn hơn. Trong y học cổ truyền Hàn Quốc, phế và ruột có mối quan hệ 'biểu lý' gắn kết mật thiết với nhau, và khoa học hiện đại cũng đang dần chứng minh mối liên kết này.
Suy cho cùng, trầm cảm mùa thu không đơn thuần là vấn đề tâm lý, mà là hiện tượng hết sức tự nhiên khi cơ thể và não bộ phản ứng với sự thay đổi của môi trường bên ngoài. Bạn hoàn toàn không cần tự trách mình yếu đuối. Việc thấu hiểu rằng cơ thể đang phản ứng nhạy bén với sự chuyển biến của tự nhiên và chăm sóc tốt cho thân tâm theo nhịp điệu ấy là điều quan trọng hơn cả. Khoa học, cũng giống như lời dạy của Đông y bảo giám, một lần nữa nhắc nhở chúng ta rằng cơ thể này chính là một phần của tự nhiên.
