Đúng vậy, khái niệm 'chính khí' và 'tà khí' của Đông y bảo giám có sự tương đồng đáng kinh ngạc với khái niệm 'hệ miễn dịch' và 'tác nhân gây bệnh' của y học hiện đại. Hệ miễn dịch của cơ thể chúng ta là một hệ thống phòng thủ tinh vi giúp bảo vệ chúng ta khỏi nhiều tác nhân gây bệnh xâm nhập từ bên ngoài như vi khuẩn, virus, nấm. Nhưng tại sao chỉ có bản thân mình cảm thấy hệ miễn dịch đặc biệt yếu ớt? 😟
Khoa thần kinh và nội tiết học hiện đại đưa ra câu trả lời rất rõ ràng cho câu hỏi này. Đó chính là căng thẳng và mất cân bằng nội tiết tố. Căng thẳng mạn tính kích hoạt liên tục trục hạ đồi-tuyến yên-tuyến thượng thận (HPA axis) của não bộ, làm tăng tiết cortisol, một loại hormone căng thẳng. Ban đầu, cortisol có vai trò ức chế phản ứng viêm và điều hòa chức năng miễn dịch, nhưng nếu sự tiết hormone này kéo dài, nó sẽ làm suy giảm chức năng của tế bào miễn dịch. Đặc biệt, cortisol làm giảm hoạt tính của các tế bào lympho như tế bào T và tế bào B, đồng thời làm suy yếu hoạt động của tế bào diệt tự nhiên, có thể làm giảm đáng kể khả năng chống nhiễm trùng do virus hoặc loại bỏ tế bào ung thư của cơ thể chúng ta.
Ngoài ra, sức khỏe đường ruột cũng ảnh hưởng rất lớn đến hệ miễn dịch. Bạn có biết rằng khoảng 70% tế bào miễn dịch của cơ thể phân bố ở đường ruột không? 😮 Mất cân bằng hệ sinh thái vi sinh vật đường ruột, tức hệ vi sinh vật, làm tăng tính thấm thành ruột (hội chứng rò rỉ ruột), khiến các độc tố và chất gây viêm xâm nhập vào máu. Điều này gây ra tình trạng viêm mạn tính toàn thân và có thể kích hoạt hệ miễn dịch quá mức hoặc ngược lại làm cho hệ thống này suy kiệt. Đây cũng có thể là nguyên nhân gây ra nhiều bệnh lý liên quan đến miễn dịch khác nhau như dị ứng và bệnh tự miễn, chứ không chỉ riêng cảm lạnh.
Thiếu ngủ cũng là một thủ phạm chính gây suy giảm miễn dịch. Trong khi ngủ, cơ thể chúng ta tái thiết lập hệ miễn dịch và sản sinh ra loại protein gọi là cytokine giúp điều hòa phản ứng viêm. Thiếu ngủ cản trở quá trình sản sinh cytokine này và làm giảm hoạt tính của tế bào miễn dịch, khiến cơ thể dễ bị nhiễm trùng hơn. 🌃 Cuối cùng, thói quen ăn uống cũng là yếu tố không thể bỏ qua. Chế độ ăn nhiều thực phẩm chế biến sẵn, đường và carbohydrate tinh chế làm giảm lợi khuẩn đường ruột, gây viêm và dẫn đến thiếu hụt các chất dinh dưỡng thiết yếu như vitamin và khoáng chất, từ đó có thể cản trở chức năng bình thường của tế bào miễn dịch. Giống như trí tuệ của Đông y bảo giám, y học hiện đại cũng một lần nữa nhấn mạnh rằng khả năng phòng ngự của cơ thể chúng ta bắt nguồn không chỉ từ các yếu tố bên ngoài mà còn từ sự cân bằng hài hòa bên trong.
