Y học hiện đại nhìn nhận nguyên nhân cốt lõi của bệnh trào ngược dạ dày thực quản (GERD) là rối loạn chức năng của cơ thắt thực quản dưới. Khi cơ vòng này suy yếu hoặc giãn mở bất thường, axit dạ dày, mật và enzym tiêu hóa sẽ trào ngược vào thực quản. Tình trạng rối loạn chức năng này không đơn thuần là lỗi cơ học, mà phát sinh khi hệ thống điều hòa phức tạp của cơ thể bị tổn thương.
Một trong những mắt xích quan trọng nhất là dây thần kinh phế vị và trục ruột-não. Dây thần kinh phế vị kết nối trực tiếp não bộ với cơ quan tiêu hóa, tham gia sâu vào nhu động đường tiêu hóa, điều hòa tiết axit dạ dày và chức năng cơ thắt thực quản dưới. Các yếu tố tâm lý như căng thẳng, lo âu, trầm cảm có thể phá vỡ cân bằng hệ thần kinh tự chủ, làm rối loạn hoạt động của dây thần kinh phế vị, dẫn đến việc cơ thắt thực quản dưới giãn mở bất thường và chậm làm vơi dạ dày. Khái niệm khí uất trong Đông y bảo giám có thể được diễn giải tương đồng với tình trạng mất cân bằng hệ thần kinh tự chủ và căng thẳng tinh thần này.
Bên cạnh đó, thói quen ăn uống của người hiện đại cũng tác động lớn. Chế độ ăn nhiều dầu mỡ, ăn quá no, cùng những món như cà phê, sô-cô-la, đồ cay có thể kích thích tăng tiết axit dạ dày quá mức hoặc làm giảm áp lực cơ thắt thực quản dưới. Việc này làm tăng áp lực bên trong dạ dày và gia tăng khả năng trào ngược, tương ứng với khái niệm đàm ẩm trong Đông y bảo giám, tức là hiện tượng giữ nước và ứ trệ thức ăn. Khi việc làm rỗng dạ dày bị chậm trễ, thức ăn lưu lại quá lâu sẽ lên men sinh khí, khiến áp lực dạ dày càng tăng cao.
Gần đây, vai trò của hệ vi sinh vật ruột cũng được chú ý nhiều hơn. Các nghiên cứu cho thấy mất cân bằng vi sinh vật đường ruột có thể kích hoạt phản ứng viêm và ảnh hưởng tiêu cực đến chức năng cơ quan tiêu hóa, làm nặng thêm triệu chứng trào ngược. Do đó, y học hiện đại không chỉ coi viêm thực quản trào ngược là vấn đề tăng tiết axit dạ dày đơn thuần, mà là vấn đề mang tính toàn thân do hệ thần kinh, hormone, thói quen ăn uống và môi trường đường ruột cùng tác động. Cách tiếp cận toàn diện của Đông y bảo giám đang được soi sáng lại bằng ngôn ngữ khoa học hiện đại. Lắng nghe tín hiệu từ sâu thẳm bên trong cơ thể và tìm lại sự cân bằng khỏe mạnh chính là chìa khóa quan trọng.
