Hiện tượng đau đầu phát sinh cùng nhiệt bốc lên đầu được y học hiện đại nhìn nhận không đơn thuần là cảm giác đau, mà là kết quả của các phản ứng sinh học phức tạp. Hiện tượng “nhiệt tà” bốc ngược lên trên theo mô tả của Đông y bảo giám có thể được giải thích bằng “mất cân bằng hệ thần kinh tự chủ” và “phản ứng viêm thần kinh”. Hệ thần kinh tự chủ của cơ thể gồm thần kinh giao cảm và thần kinh phó giao cảm, điều hòa các chức năng sinh học quan trọng nằm ngoài ý muốn như nhịp tim, hô hấp, tiêu hóa và điều hòa thân nhiệt.
Người hiện đại thường xuyên bị quá kích hoạt thần kinh giao cảm do căng thẳng mạn tính, thiếu ngủ và tiêu thụ quá nhiều caffeine. Cơ thể luôn bị đặt trong trạng thái căng thẳng giống như chuông báo động không ngừng reo. Khi thần kinh giao cảm bị hưng phấn quá mức, mạch máu co lại, huyết áp tăng lên gây biến đổi lưu lượng máu não, từ đó có thể dẫn đến đau đầu. Đặc biệt, sự co thắt và giãn nở bất ổn định của mạch máu quanh não có thể biểu hiện dưới dạng đau nửa đầu đập theo nhịp mạch.
Ngoài ra, căng thẳng kích thích tiết các hormone gây stress như cortisol, gây ra phản ứng viêm toàn thân. Khi hàng rào máu não bị tổn thương, các chất trung gian gây viêm xâm nhập vào bên trong não dẫn đến viêm thần kinh, làm hạ thấp ngưỡng đau khiến não dễ cảm nhận cơn đau đầu ngay cả trước những kích thích nhỏ. Quá trình này cũng ảnh hưởng đến trung tâm điều hòa thân nhiệt nằm ở vùng dưới đồi và thân não, tạo nên hiện tượng cảm thấy nóng bức chỉ riêng vùng đầu hoặc mặt dù thân nhiệt thực tế hoàn toàn bình thường. Giống như CPU máy tính bị quá nhiệt dẫn đến nóng máy, sự quá tải của não bộ chuyển hóa thành cảm giác bốc hỏa. Ở phụ nữ, sự biến động nội tiết tố, đặc biệt là nồng độ estrogen thay đổi đột ngột, càng làm trầm trọng thêm sự bất ổn của hệ thần kinh tự chủ và mạch máu não, khiến cảm giác bốc hỏa và chứng đau đầu trở nên nặng nề hơn. Đó chính là lý do vì sao chỉ uống thuốc giảm đau đơn thuần khó có thể giải quyết triệt để vấn đề. Điều cốt lõi là phải thấu hiểu toàn bộ hệ thống cơ thể và phục hồi lại sự cân bằng.
