Hiện tượng 'kinh quý' trong Đông y bảo giám có nhiều điểm rất tương đồng với triệu chứng mà ngày nay chúng ta gọi là 'cơn hoảng loạn'. Cơn hoảng loạn chỉ trạng thái nỗi sợ hãi tột cùng ập đến bất ngờ, đi kèm với các triệu chứng thể chất khiến người bệnh ngỡ như tim mình sắp ngừng đập hoặc bản thân sắp chết. Không chỉ là cảm xúc lo âu thông thường, đây là hiện tượng não bộ và cơ thể phát tín hiệu báo động khẩn cấp quá mức trong những tình huống không thể lường trước.
Trung tâm của hiện tượng này là một vùng não gọi là 'hạch hạnh nhân'. Hạch hạnh nhân giống như 'hệ thống báo động' của não bộ, chịu trách nhiệm phát hiện mối đe dọa và xử lý phản ứng sợ hãi. Bình thường, nó đóng vai trò thiết yếu cho sự sinh tồn, nhưng ở người gặp cơn hoảng loạn, hạch hạnh nhân này lại kích hoạt quá mức trước cả những kích thích nhỏ nhặt hoặc không có mối đe dọa thực tế nào, tựa như một chuông báo cháy bị hỏng hóc.
Khi hạch hạnh nhân bị kích hoạt, 'trục dưới đồi-tuyến yên-tuyến thượng thận' chịu trách nhiệm điều khiển 'phản ứng chiến hay biến' của cơ thể sẽ bị kích thích. Trục này thúc đẩy tiết ra các hormone căng thẳng như cortisol và catecholamine bao gồm epinephrine. Những hormone này làm tăng vọt nhịp tim, tăng huyết áp và khiến hơi thở dồn dập. Toàn bộ hệ thống khẩn cấp được vận hành như thể cơ thể đang đối mặt với hiểm nguy cận kề. Sự thay đổi sinh lý này chính là nguồn cơn dẫn đến cảm giác 'đánh trống ngực dữ dội' và 'khó thở nghẹt thở'.
Đồng thời, hệ thần kinh tự chủ của cơ thể cũng chịu tác động lớn. Hệ thần kinh tự chủ là hệ thống điều hòa các chức năng duy trì sự sống độc lập với ý chí như nhịp tim, hô hấp và tiêu hóa. Trong cơn hoảng loạn, hệ thần kinh giao cảm bị kích hoạt quá mức, trong khi chức năng điều hòa của hệ thần kinh phó giao cảm lại suy yếu. Nếu ví thần kinh giao cảm như bàn đạp ga thì thần kinh phó giao cảm tựa như bàn đạp phanh; lúc này cơ thể rơi vào tình cảnh chân ga liên tục bị nhấn rạp xuống. Sự mất cân bằng này dẫn đến nhiều triệu chứng thể chất như tăng tiết mồ hôi, tê bì tay chân, chóng mặt, đẩy não bộ và cơ thể vào vòng luẩn quẩn liên tục phát tín hiệu cảnh báo nguy hiểm cho nhau.
Suy cho cùng, cơn hoảng loạn không chỉ là vấn đề tâm lý thuần túy, mà là một tình trạng khẩn cấp cả về thể chất lẫn tinh thần được tạo nên bởi cấu trúc và chức năng não bộ cùng sự tương tác phức tạp của hệ thần kinh nội tiết. Giống như Đông y bảo giám thấu hiểu trạng thái tâm thân qua sự biến đổi của mạch, y học hiện đại cũng đang lắng nghe tiếng thét của cơ thể bằng cách phân tích sâu sắc các phản ứng thể chất phức tạp này dưới góc nhìn thần kinh học và nội tiết học.
