Chất xơ chúng ta nạp vào vì sức khỏe chắc chắn là một yếu tố cốt lõi của sức khỏe cơ quan tiêu hóa. Chúng trở thành thức ăn cho lợi khuẩn đường ruột để cải thiện môi trường ruột, đồng thời làm tăng thể tích phân giúp đại tiện thuận lợi. Tuy nhiên, cũng như mọi điều tốt đẹp khác, chất xơ nếu quá nhiều cũng có thể gây ra vấn đề. Y học hiện đại giải thích hiện tượng này dưới nhiều góc độ.
Trước hết, chất xơ phần lớn có thể chia thành chất xơ hòa tan và chất xơ không hòa tan. Chất xơ hòa tan tan trong nước tạo thành dạng gel, làm chậm sự di chuyển của các chất trong ruột và hỗ trợ điều hòa đường huyết. Chất xơ không hòa tan không tan trong nước, đóng vai trò tăng mạnh khối lượng phân để rút ngắn thời gian phân đi qua ruột. Vấn đề nảy sinh chính khi chúng ta nạp quá mức chất xơ không hòa tan này. Nếu chỉ tăng quá nhiều chất xơ không hòa tan mà không uống đủ nước, phân sẽ trở nên khô cứng và to hơn, khiến việc di chuyển qua ruột khó khăn hơn và có thể làm trầm trọng thêm chứng táo bón. Điều này tương tự như một miếng bọt biển khô, nếu không hấp thụ đủ nước thì sẽ đông cứng lại.
Ngoài ra, chất xơ sinh ra khí trong quá trình lên men bởi vi sinh vật đường ruột. Đặc biệt, một số vi khuẩn nhất định trong đại tràng khi lên men lượng chất xơ dư thừa sẽ tạo ra rất nhiều khí như metan, hydro, carbon dioxide, và đây có thể là nguyên nhân chính gây ra cảm giác chướng bụng cùng đau bụng. Đặc biệt đối với bệnh nhân mắc hội chứng vi khuẩn phát triển quá mức ở ruột non, quá trình lên men diễn ra ngay tại ruột non có thể khiến họ bị chướng bụng và khó chịu nghiêm trọng hơn nhiều so với người bình thường. Chất xơ vốn được ăn vào để tăng cường sức khỏe lại biến thành yếu tố hành hạ đường ruột của bạn.
Đường ruột của chúng ta kết nối chặt chẽ với não bộ thông qua trục ruột-não. Lượng khí dư thừa, tình trạng viêm nhiễm và môi trường vi sinh vật mất cân bằng phát sinh trong ruột sẽ kích thích thần kinh cảm giác của ruột, gửi tín hiệu khó chịu lên não bộ, từ đó có thể dẫn đến cảm giác lo âu hoặc căng thẳng. Ngược lại, căng thẳng làm suy giảm nhu động ruột, khiến chứng khó tiêu và táo bón càng thêm tồi tệ. Do đó, việc bổ sung chất xơ cần được điều chỉnh dần dần tùy thuộc vào tình trạng sức khỏe đường ruột, lượng nước uống và mức độ hoạt động của mỗi cá nhân. Ăn phù hợp với cơ thể quan trọng hơn nhiều so với việc chỉ chăm chăm ăn nhiều. Hãy luôn nhớ rằng sức khỏe đường ruột không chỉ là vấn đề tiêu hóa đơn thuần mà liên kết trực tiếp với sức khỏe của toàn bộ cơ thể.
