Vi khuẩn axit lactic quá nhiều cũng thành độc? Tác động ngược khi lạm dụng men vi sinh làm hại đường ruột

Các bạn độc giả thân mến, đã bao giờ bạn kiên trì uống vi khuẩn axit lactic nhưng bụng vẫn luôn ấm ách, đầy hơi, thậm chí tiêu chảy và táo bón cứ luân phiên xuất hiện? Rất có thể bạn đang đối mặt với hội chứng phát triển quá mức vi khuẩn ruột non, hay còn gọi tắt là SIBO. Y học hiện đại luôn khuyên chúng ta bổ sung vi khuẩn có lợi cho đường ruột, nhưng đôi khi sự thái quá lại mang đến tác dụng ngược. Hệ tiêu hóa của chúng ta là nơi cư trú của khoảng 100 nghìn tỷ vi sinh vật, bao gồm vi khuẩn có lợi, vi khuẩn có hại và vi khuẩn cơ hội cùng tạo nên một quần thể sinh thái phức tạp. Rắc rối sẽ nảy sinh khi các vi sinh vật này không ở đúng vị trí tự nhiên của chúng, đặc biệt là khi chúng tăng sinh quá mức tại ruột non. Về mặt sinh lý, số lượng vi khuẩn ở ruột non ít hơn rất nhiều so với đại tràng. Khu vực này luôn được giữ sạch nhờ axit dạ dày, dịch mật, men tụy và một cơ chế làm sạch tự nhiên quan trọng mang tên phức hợp vận động di chuyển (MMC). Tuy nhiên, khi chức năng của MMC suy yếu do căng thẳng, dùng thuốc kháng axit kéo dài, giảm nhu động ruột hoặc do các bệnh lý nền như đái tháo đường, suy giáp, bệnh Crohn, vi khuẩn từ đại tràng có thể trào ngược hoặc sinh sôi mất kiểm soát ngay tại ruột non. Lượng vi khuẩn dư thừa này sẽ lên men các carbohydrate chưa tiêu hóa hết, sinh ra lượng khí dư thừa như hydro, metan, làm tổn thương niêm mạc ruột, châm ngòi cho các phản ứng viêm và cản trở hấp thu dưỡng chất. Tình trạng này kéo theo các biểu hiện như chướng bụng, đau tức, xì hơi nhiều lần, tiêu chảy, táo bón, thậm chí sụt cân và thiếu hụt vitamin nếu diễn tiến nặng. Mối liên hệ với vi khuẩn axit lactic cũng bắt đầu từ đây. Phần lớn các chế phẩm men vi sinh trên thị trường đều chứa các chủng nhắm đến việc củng cố đại tràng. Những chủng này nếu vô tình định cư quá mức tại ruột non, hoặc nếu sản phẩm có chứa prebiotics nuôi dưỡng các vi khuẩn sẵn có ở đây, tình trạng SIBO sẽ càng thêm trầm trọng. Không ít người có hội chứng SIBO nhận thấy triệu chứng nặng lên rõ rệt sau khi dùng probiotic. Đây chính là hiện tượng nạp thêm quá nhiều vi khuẩn ngoại lai vào một hệ vi sinh vốn đã mất cân bằng nghiêm trọng. Não bộ và đường ruột liên lạc khăng khít với nhau thông qua mạng lưới thần kinh và nội tiết mang tên trục ruột-não. Sự mất cân bằng vi sinh đường ruột do đó không chỉ dừng lại ở các rối loạn tiêu hóa cục bộ, mà còn can thiệp sâu sắc đến chức năng thần kinh, hệ miễn dịch và tâm trạng của chúng ta. SIBO có mối liên hệ mật thiết với nhiều bệnh lý toàn thân như hội chứng ruột kích thích (IBS), đau cơ xơ hóa và hội chứng mệt mỏi mạn tính. Y học hiện đại ngày nay nhìn nhận ruột như 'bộ não thứ hai' và xem hệ vi sinh đường ruột là chìa khóa then chốt cho toàn bộ sức khỏe cơ thể. Do đó, thay vì bổ sung men vi sinh một cách cảm tính, việc thăm khám chuẩn xác tình trạng đường ruột để có hướng tiếp cận cá nhân hóa mới là điều quan trọng hơn cả.