Nếu trí tuệ Đông y bảo giám từ lâu đã nói về sự bình yên của cơ thể, thì y học hiện đại giải thích quá trình phá vỡ sự bình yên đó bằng ngôn ngữ khoa học chi tiết. Viêm dạ dày mạn tính, với các biểu hiện điển hình như ợ nóng, buồn nôn và khó tiêu, là tình trạng phản ứng viêm mạn tính xảy ra ở niêm mạc dạ dày, bắt đầu khi lớp bảo vệ của niêm mạc dạ dày bị tổn thương do nhiều nguyên nhân.
Các nguyên nhân phổ biến nhất gồm nhiễm khuẩn Helicobacter pylori, sử dụng thuốc chống viêm không steroid kéo dài, uống rượu bia hoặc tiêu thụ thực phẩm quá cay mặn và kích thích. Bình thường, niêm mạc dạ dày sở hữu hệ thống phòng thủ vững chắc gọi là hàng rào niêm mạc dạ dày để tự bảo vệ trước axit dạ dày. Tuy nhiên, nếu các kích thích kéo dài liên tục, hàng rào này sẽ sụp đổ, khiến axit dạ dày tiếp xúc trực tiếp với thành dạ dày, dẫn đến viêm và tổn thương mô.
Đặc biệt, căng thẳng ở người hiện đại gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe dạ dày. Não bộ và ruột liên lạc chặt chẽ thông qua mạng lưới thần kinh và nội tiết phức tạp gọi là trục não-ruột. Khi rơi vào trạng thái căng thẳng, trục hạ đồi-tuyến yên-tuyến thượng thận bị kích hoạt làm tăng tiết hormone cortisol. Các hormone này tác động qua dây thần kinh phế vị làm biến đổi nhu động đường tiêu hóa, tăng tiết axit dạ dày và giảm lưu lượng máu đến niêm mạc dạ dày, khiến tổn thương thành dạ dày thêm trầm trọng. Hơn nữa, căng thẳng còn thúc đẩy giải phóng các cytokine gây viêm và phá vỡ cân bằng hệ vi khuẩn chí đường ruột, khiến tình trạng viêm thêm trầm trọng.
Khái niệm đàm ẩm và thấp nhiệt trong Đông y bảo giám, dưới góc nhìn y học hiện đại, có thể hiểu là sự tích tụ chất cặn bã trong đường tiêu hóa, phản ứng viêm mạn tính và suy giảm chức năng dẫn đến khó tiêu. Các chất trung gian gây viêm như histamine hay prostaglandin do tế bào viêm ở niêm mạc dạ dày-ruột tiết ra sẽ làm tăng tính thấm mạch máu gây phù nề, đồng thời kích thích đầu mút thần kinh tạo nên cảm giác ợ nóng và đau đớn. Dạ dày tựa như một tiểu vũ trụ nơi hệ miễn dịch, hệ thần kinh và hệ nội tiết gắn kết chặt chẽ. Việc tìm và giải quyết mọi nguyên nhân gây hại là mấu chốt để phục hồi một dạ dày khỏe mạnh.
