Bạn có biết rằng trí tuệ của Đông y bảo giám lại trùng khớp một cách đáng kinh ngạc với bệnh dạ dày ruột của con người hiện đại? Trong y học hiện đại, loét dạ dày và loét tá tràng thực chất là bệnh lý phát sinh khi sự cân bằng giữa các yếu tố tấn công như axit dạ dày, pepsin và các yếu tố bảo vệ niêm mạc dạ dày bị phá vỡ. Nguyên nhân phổ biến nhất là nhiễm khuẩn Helicobacter pylori và việc dùng thuốc chống viêm không steroid (NSAIDs), nhưng chúng ta cũng cần chú ý rằng căng thẳng đóng một vai trò hết sức quan trọng.
Vi khuẩn Helicobacter pylori cư trú tại niêm mạc dạ dày gây viêm nhiễm và làm suy giảm chức năng bảo vệ của niêm mạc dạ dày, từ đó làm tăng đáng kể nguy cơ phát sinh vết loét. Thuốc chống viêm không steroid gây loét do ức chế quá trình tổng hợp prostaglandin, một chất thiết yếu để bảo vệ niêm mạc dạ dày. Tuy nhiên, ngoài hai nguyên nhân này, tình trạng căng thẳng mạn tính cùng thói quen sinh hoạt thất thường mà nhiều người mắc phải có thể là yếu tố mạnh mẽ làm trầm trọng thêm hoặc thậm chí trực tiếp gây ra loét dạ dày.
Tại đây, khái niệm 'hỏa bệnh của dạ dày' trong Đông y bảo giám đã gặp gỡ lý thuyết trục não-ruột của y học hiện đại. Não bộ và đường ruột của chúng ta liên tục giao tiếp với nhau qua hệ thần kinh, hệ nội tiết và hệ miễn dịch. Khi chịu căng thẳng, não bộ sẽ kích hoạt trục hạ đồi-tuyến yên-tuyến thượng thận, làm tăng tiết hormone căng thẳng cortisol; cortisol này làm tăng tiết axit dạ dày và làm giảm lưu lượng máu đến niêm mạc dạ dày. Đồng thời, nó làm suy giảm khả năng tái tạo của niêm mạc dạ dày và thúc đẩy phản ứng viêm, tạo ra môi trường dễ phát sinh vết loét. Điểm này rất tương đồng với lời giải thích của Đông y bảo giám về việc dạ dày bị hư và 'hỏa' trở nên thịnh.
Hơn nữa, căng thẳng còn ảnh hưởng đến hệ vi sinh vật đường ruột. Khi vi khuẩn có lợi giảm đi và vi khuẩn có hại gia tăng, tính thấm niêm mạc ruột sẽ tăng lên khiến tình trạng viêm dễ xuất hiện, và phản ứng viêm này có thể lan tỏa toàn thân, gây tác động tiêu cực đến cả dạ dày. Sự kích hoạt quá mức của hệ thần kinh giao cảm do căng thẳng mạn tính sẽ ức chế hoạt động của thần kinh phó giao cảm vốn phụ trách chức năng tiêu hóa, dẫn ngay tới khó tiêu và giảm nhu động dạ dày, khiến niêm mạc dạ dày phải tiếp xúc với axit dạ dày trong thời gian dài hơn. Nói cách khác, khả năng phòng ngự bảo vệ dạ dày suy giảm, trong khi các yếu tố tấn công bao gồm axit dạ dày lại hoạt động mạnh hơn, làm trầm trọng thêm sự mất cân bằng.
Các triệu chứng điển hình của loét dạ dày gồm có đau rát như thiêu đốt ở vùng bụng trên, ợ nóng, buồn nôn, khó tiêu. Cơn đau thường có xu hướng tăng nặng khi đói hoặc vào ban đêm, nguyên nhân là do axit dạ dày kích thích nhiều hơn vào niêm mạc dạ dày. Tuy nhiên, nếu xem nhẹ những triệu chứng này là viêm dạ dày đơn thuần rồi bỏ mặc, bệnh có thể tiến triển thành nôn ra máu hoặc phân đen, tương tự như chứng 'thổ huyết' trong Đông y bảo giám. Trường hợp nặng có thể làm tăng nguy cơ thủng dạ dày, hẹp môn vị, thậm chí là ung thư dạ dày, nên tuyệt đối không được xem thường. Nếu có cảm giác khó chịu dạ dày kéo dài, việc đến cơ sở y tế để nội soi nhằm nhận được chẩn đoán và điều trị chính xác là vô cùng quan trọng.
