Bạn cứ lên xe là say xe? Bí quyết đặc biệt để tận hưởng chuyến đi mà không nôn mửa

Bây giờ, chúng ta hãy cùng giải mã cái nhìn sâu sắc của Đông y bảo giám bằng ngôn ngữ khoa học hiện đại. Say tàu xe là hiện tượng xuất hiện khi quá trình xử lý thông tin của não bộ gặp phải sự hỗn loạn tạm thời trong môi trường chuyển động. Khái niệm 'thông suốt khí' hay 'sự điều hòa giữa các tạng phủ' trong y học cổ truyền có thể được giải thích dưới góc độ hiện đại là những lỗi truyền thông tin thần kinh và sinh lý. Để nhận biết chuyển động, não bộ sử dụng đồng thời thông tin từ nhiều cơ quan cảm giác. 'Cơ quan tiền đình' bên trong tai cảm nhận chuyển động và gia tốc của cơ thể, mắt nắm bắt môi trường xung quanh đang chuyển động ra sao qua thông tin thị giác. Ngoài ra, 'thụ thể bản thể' ở cơ và khớp sẽ báo cho não biết sự thay đổi về vị trí và tư thế của cơ thể. Tất cả những thông tin này được tập hợp và tích hợp tại 'thân não', một vùng của não bộ, để tạo ra nhận thức nhất quán về chuyển động của cơ thể chúng ta. Thế nhưng vấn đề lại nảy sinh chính tại đây. Hãy tưởng tượng khi bạn đang ngồi trên xe và nhìn vào điện thoại thông minh. Cơ quan tiền đình báo cho não biết xe đang chuyển động, nhưng mắt chỉ chăm chú nhìn màn hình điện thoại nên lại gửi tín hiệu thị giác rằng 'đang đứng yên'. Bạn thấy thế nào? Những thông tin mâu thuẫn, khác biệt truyền về khiến não không thể hiểu nổi tình huống này và rơi vào bối rối. Cảm giác này giống như những người nói các ngôn ngữ khác nhau đang cùng hét vào mặt nhau vậy. Sự bất nhất của thông tin cảm giác này sẽ kích thích 'trung tâm nôn' của não. Trung tâm nôn nằm ở hành não thuộc thân não, có vai trò kích hoạt phản xạ nôn để bảo vệ cơ thể khi cảm nhận thấy căng thẳng nghiêm trọng hoặc các chất độc hại. Não bộ hiểu lầm tình huống hỗn loạn này là cơ thể đang tiếp xúc với một loại chất độc nào đó, và lập tức phán đoán rằng cần phải tống khứ thứ gì đó ra ngoài cơ thể ngay. Trong quá trình này, hệ thần kinh tự chủ cũng bị kích hoạt. Đặc biệt, khi 'thần kinh phó giao cảm' hưng phấn quá mức, lượng nước bọt tiết ra sẽ tăng lên, nhu động dạ dày ruột tăng cao gây ra cảm giác buồn nôn, hoặc nếu nặng hơn sẽ thực sự dẫn đến nôn mửa. 'Sự khó chịu ở vị quản' hay 'đàm ẩm' mà Đông y bảo giám đề cập có thể liên quan mật thiết theo quan điểm hiện đại đến sự gia tăng độ nhạy cảm của đường tiêu hóa do bất thường nhu động ruột, trào ngược axit dạ dày hoặc mất cân bằng vi sinh vật đường ruột. Ngoài ra, hiện tượng 'can mộc khắc tỳ thổ' có thể liên hệ với tình trạng mất cân bằng hệ thần kinh tự chủ ức chế chức năng dạ dày ruột khi căng thẳng hoặc lo âu. Khi hormone căng thẳng tiết ra, lưu lượng máu đến cơ quan tiêu hóa giảm đi và khả năng vận động suy giảm, khiến chứng khó tiêu hay cảm giác nôn nao trở nên trầm trọng hơn. Như vậy, say tàu xe không chỉ đơn thuần là vấn đề của riêng não bộ, mà là lỗi trong quá trình não tích hợp các thông tin cảm giác đa dạng như thị giác, cảm giác tiền đình, cảm giác bản thể, cùng với phản ứng phức hợp của hệ thần kinh tự chủ và đường tiêu hóa do lỗi đó kích hoạt. Thấu hiểu tín hiệu cơ thể gửi gắm và giảm thiểu lỗi giao tiếp này chính là bước đi thông minh đầu tiên để vượt qua chứng say tàu xe.