Dưới góc nhìn của y học hiện đại, những ghi chép trong Đông y bảo giám càng được soi sáng rõ ràng hơn. Một trong những nguyên nhân hàng đầu gây ra cơn đau hạ sườn phải đột ngột dữ dội, kèm theo buồn nôn và khó tiêu, chính là bệnh sỏi mật. Đây là bệnh lý hình thành các khối kết tủa dạng sỏi bên trong túi mật, nơi tích trữ dịch mật do gan tiết ra, hoặc bên trong ống mật nơi dịch mật lưu chuyển. Các viên sỏi này hình thành từ sự kết tụ của cholesterol, sắc tố mật và canxi. Hiện nay, sự phổ biến của chế độ ăn uống nhiều chất béo đang khiến tỷ lệ mắc sỏi mật cholesterol ngày một gia tăng. 🍽️
Vậy sỏi mật hình thành do đâu? Mật là chất lỏng quan trọng hỗ trợ tiêu hóa chất béo. Tuy nhiên, khi nồng độ cholesterol trong mật tăng quá cao hoặc tỷ lệ các thành phần trong dịch mật mất cân bằng, các tinh thể sẽ bắt đầu lắng đọng. Qua thời gian, những tinh thể này tích tụ dần tạo thành sỏi. Tình trạng giảm cân quá nhanh, thai kỳ, việc dùng một số loại thuốc, khẩu phần nhiều dầu mỡ và yếu tố di truyền đều có thể làm tăng nguy cơ mắc bệnh sỏi mật. Khi viên sỏi nằm yên trong túi mật, người bệnh có thể không nhận thấy dấu hiệu nào. Vấn đề chỉ thực sự phát sinh khi sỏi di chuyển và gây nghẽn tại ống túi mật hoặc ống mật chủ.
Khi sỏi làm bít tắc đường mật, sự lưu thông của mật bị gián đoạn, túi mật phải tăng co bóp để tống xuất dịch mật, gây ra cơn đau dữ dội thường được gọi là cơn đau quặn mật. Cơn đau này tập trung chủ yếu ở vùng hạ sườn phải hoặc vùng thượng vị, có thể lan rộng ra sau lưng hay vùng vai phải, với cảm giác nhói sắc như dao đâm. Cơn đau rất dễ xuất hiện hoặc tăng nặng sau bữa ăn giàu chất béo, bởi lúc này túi mật phải co bóp mạnh để hỗ trợ tiêu hóa, khiến viên sỏi chèn ép dữ dội hơn vào thành ống mật. Khi dịch mật không thể thoát ra ngoài làm áp lực trong túi mật tăng cao, người bệnh cũng sẽ gặp phải tình trạng nôn mửa nhiều, buồn nôn và khó tiêu. 🤢
Bệnh sỏi mật không chỉ gây đau đớn đơn thuần mà còn tiềm ẩn nguy cơ xuất hiện nhiều biến chứng. Nếu sỏi làm bít tắc hoàn toàn ống túi mật, tình trạng này có thể chuyển biến thành viêm túi mật cấp tính. Nghiêm trọng hơn, nếu sỏi làm nghẽn ống mật chủ, bệnh nhân có thể đối mặt với nguy cơ viêm đường mật cấp tính đi kèm vàng da, sốt, ốm lạnh, hoặc viêm tụy cấp đe dọa trực tiếp đến tính mạng. Trong những tình huống như vậy, việc chẩn đoán và xử trí kịp thời mang tính quyết định. Để xác định bệnh, phương pháp phổ biến nhất là siêu âm bụng, đôi khi cần kết hợp thêm chụp cắt lớp vi tính hoặc chụp cộng hưởng từ để đánh giá chi tiết.
Y học hiện đại đã mang lại nhiều giải pháp chẩn đoán và điều trị bệnh sỏi mật rất hiệu quả, song điều cốt lõi vẫn là lắng nghe các tín hiệu bất thường từ cơ thể và tìm kiếm sự hỗ trợ chuyên môn đúng lúc. Khi xuất hiện các dấu hiệu lạ, bạn nên đến cơ sở y tế để được thăm khám và nhận chẩn đoán chính xác. 👩⚕️
