Các bệnh nhân thân mến, các bạn có tò mò trí tuệ của Đông y bảo giám được khoa học hiện đại giải thích lại như thế nào không? Hiện tượng căng thẳng làm đảo lộn dạ dày ngày nay được giải thích rất rõ ràng thông qua khái niệm ‘trục ruột não’. Não bộ và dạ dày của chúng ta không chỉ đơn thuần trao đổi thông tin, mà còn kết nối chặt chẽ như một cặp song sinh và ảnh hưởng to lớn đến trạng thái của nhau.
Khi chịu căng thẳng, não bộ lập tức nhận diện đây là tình huống khẩn cấp và kích hoạt ‘trục dưới đồi-tuyến yên-tuyến thượng thận’. Trong quá trình này, các hormone căng thẳng như cortisol và adrenaline được tiết ra ồ ạt. Những hormone này chuyển cơ thể sang chế độ ‘chiến đấu hoặc bỏ chạy’, và lúc này chức năng tiêu hóa sẽ bị đẩy xuống hàng ưu tiên thấp. Bởi vì trong tình huống đang phải chạy trốn sư tử, tiêu hóa không thể là việc quan trọng được. Do đó, lưu lượng máu đến dạ dày ruột giảm, sự tiết enzyme tiêu hóa bị ức chế, nhu động dạ dày ruột chậm lại hoặc tăng nhanh bất thường, dẫn đến tình trạng rối loạn hoạt động. Đây chính là cách giải thích hiện đại cho việc ‘khí uất trệ’ gây ảnh hưởng đến dạ dày trong Đông y bảo giám.
Ngoài ra, dạ dày ruột của chúng ta chứa lượng tế bào thần kinh chỉ đứng sau não bộ, được gọi là ‘hệ thần kinh ruột’. Hệ thần kinh ruột này vừa tiếp nhận chỉ thị từ não, vừa hoạt động độc lập để điều hòa quá trình tiêu hóa. Não và hệ thần kinh ruột liên tục trao đổi thông tin thông qua con đường cao tốc mang tên ‘dây thần kinh phế vị’, nhưng căng thẳng sẽ phá vỡ sự cân bằng của dây thần kinh phế vị này. Căng thẳng quá mức làm tăng hoạt tính thần kinh giao cảm và ức chế thần kinh phó giao cảm, có thể dẫn đến co thắt dạ dày quá mức, giảm nhu động, thậm chí gây tăng tiết axit dạ dày. Các triệu chứng như trào ngược axit dạ dày, ợ nóng hay đầy bụng rất dễ xuất hiện vào lúc này.
Căng thẳng mạn tính còn làm tăng tính thấm ruột, gây ra ‘hội chứng rò rỉ ruột’. Khi hàng rào ruột trở nên lỏng lẻo, các chất độc hại hoặc vi sinh vật trong lòng ruột rò rỉ vào máu, gây ra phản ứng viêm toàn thân, từ đó tạo thành vòng luẩn quẩn làm trầm trọng thêm các triệu chứng dạ dày. Thêm vào đó, nó còn gây ảnh hưởng tiêu cực đến môi trường vi sinh vật đường ruột. Khi vi khuẩn có lợi giảm và vi khuẩn có hại gia tăng, không chỉ dẫn đến khó tiêu mà còn gây suy giảm miễn dịch và thay đổi tâm trạng. ‘Đàm ẩm’ trong Đông y bảo giám chính là cách diễn đạt mang tính ẩn dụ cho tình trạng mất cân bằng môi trường đường ruột, phản ứng viêm và các chất cặn bã tích tụ do quá trình này tạo nên.
Sau cùng, rối loạn dạ dày do căng thẳng là kết quả phản ứng phức hợp của hệ thần kinh, hệ nội tiết và hệ miễn dịch trong cơ thể chúng ta. Việc không phớt lờ những tín hiệu khẩn cấp mà não và dạ dày gửi cho nhau, đồng thời nỗ lực tìm lại sự cân bằng giữa thân và tâm như trí tuệ của Đông y bảo giám là điều vô cùng quan trọng.
