Tôi nghĩ điểm giao thoa giữa trí tuệ của Đông y bảo giám và khoa học hiện đại chính là hội chứng ruột kích thích. Đặc biệt, IBS thể tiêu chảy với đặc trưng 'cứ ăn vào hoặc căng thẳng là chạy ngay vào nhà vệ sinh' là một trong những căn bệnh dai dẳng của con người hiện đại. Y học hiện đại giải thích điều này thông qua sự bất thường của trục ruột-não.
Não bộ và đường ruột của chúng ta không chỉ đơn thuần kết nối bằng các dây thần kinh, mà còn trao đổi thông tin chặt chẽ như một đường cao tốc. Hơn 95% lượng serotonin trong cơ thể tồn tại ở ruột, và serotonin này đóng vai trò quan trọng trong việc điều hòa nhu động ruột. Tuy nhiên, khi các yếu tố tâm lý như căng thẳng hay lo âu kích thích não bộ, não sẽ lập tức gửi tín hiệu đến ruột, làm ảnh hưởng đến quá trình tiết và hấp thu serotonin tại đây. Điều này khiến nhu động ruột hoạt động quá mức hoặc trở nên bất thường, dẫn đến tiêu chảy cấp kỳ.
Một nguyên nhân quan trọng khác là tăng cảm giác nội tạng. Đây là hiện tượng mà những chuyển động ruột rất nhỏ, hơi tích tụ, hay thậm chí là quá trình tiêu hóa bình thường vốn không gây phiền toái cho người bình thường, lại được bệnh nhân IBS cảm nhận như cơn đau dữ dội hoặc sự khó chịu tột cùng. Điều này giống như độ nhạy của bộ cảm biến tăng quá cao, phát còi báo động ầm ĩ trước những kích thích rất nhỏ. Thêm vào đó, sự mất cân bằng vi sinh vật trong ruột, tức hệ vi sinh vật đường ruột, cũng có tác động rất lớn. Khi vi khuẩn có lợi giảm sút và vi khuẩn có hại gia tăng, chức năng của hàng rào ruột có thể suy yếu và gây ra phản ứng viêm, tạo nên vòng xoắn luẩn quẩn làm tăng thêm độ nhạy cảm của ruột.
Ngoài ra, tình trạng tăng tính thấm ruột, còn gọi là hội chứng rò rỉ ruột, cũng liên quan mật thiết đến IBS thể tiêu chảy. Khi hàng rào ruột trở nên lỏng lẻo, các chất như cặn bã thức ăn chưa tiêu hóa hết hay độc tố vi khuẩn có thể rò rỉ vào máu, châm ngòi cho đáp ứng miễn dịch, từ đó thúc đẩy thêm tình trạng viêm toàn thân và tăng cảm giác nội tạng. Các vấn đề phức tạp này liên kết chặt chẽ với nhau, khiến đường ruột của chúng ta càng thêm nhạy cảm, và chỉ cần một kích thích nhỏ cũng đủ phát đi tín hiệu khẩn cấp chạy ngay vào nhà vệ sinh.
Cuối cùng, y học hiện đại diễn giải khái niệm tỳ vị hư nhược trong Đông y bảo giám thành sự mất cân bằng giữa chất dẫn truyền thần kinh, vi sinh vật và đáp ứng miễn dịch, đồng thời giải thích tình chí uất kết là tác động của căng thẳng lên trục não-ruột, cho thấy đường ruột của chúng ta là một hệ thống tinh tế và phức tạp đến nhường nào.
