Trí tuệ của Đông y bảo giám được lưu truyền lâu dài chính bởi có nhiều điểm tương đồng với khoa học hiện đại. Chứng không dung nạp lactose, biểu hiện bằng việc cứ uống sữa vào là đau bụng và tiêu chảy, là một trong những tình trạng có thể giải thích rất rõ ràng dưới góc độ y học hiện đại cho khái niệm suy giảm chức năng tỳ vị và thấp trong y học cổ truyền Hàn Quốc.
Quá trình cơ thể tiêu hóa sữa phức tạp hơn ta nghĩ. Trong sữa có chứa nhiều loại đường gọi là lactose, và để tiêu hóa được lactose này, cơ thể nhất thiết cần đến một enzyme gọi là lactase. Enzyme lactase này được tiết ra từ niêm mạc ruột non, giữ vai trò như chiếc chìa khóa mở đường lactose trong sữa thành những cánh cửa nhỏ hơn là glucose và galactose để cơ thể hấp thu. Tuy nhiên, có những người bị thiếu hụt hoặc giảm hoạt tính của enzyme lactase này. Đó chính là những người mắc chứng không dung nạp lactose.
Khi thiếu lactase, lactose không được phân giải đúng cách tại ruột non mà sẽ đi xuống đại tràng. Lactose đi xuống đại tràng sẽ bị vi khuẩn tại đây lên men, tạo ra nhiều hơi, axit béo và axit lactic. Lượng khí này gây cảm giác chướng bụng, sôi ùng ục và trung tiện nhiều. Hơn nữa, các chất sinh ra trong quá trình lên men cùng với bản thân lượng lactose chưa tiêu hóa sẽ làm tăng áp suất thẩm thấu trong lòng đại tràng. Nói cách khác, nó sẽ hút nước xung quanh vào trong lòng đại tràng, làm tăng lượng nước trong phân. Đây chính là nguyên nhân trực tiếp dẫn đến tiêu chảy, tương tự như việc làm vỡ một quả bóng chứa đầy nước.
Không dung nạp lactose có thể chia thành hai dạng chính. Thứ nhất là không dung nạp lactose nguyên phát, tình trạng này rất phổ biến khi ảnh hưởng tới hơn 70% dân số trưởng thành trên toàn thế giới. Khi còn nhỏ, họ tiêu hóa tốt sữa mẹ hoặc các chế phẩm từ sữa, nhưng khi lớn lên, lượng enzyme lactase tiết ra giảm dần tự nhiên do yếu tố di truyền. Tình trạng này được biết là đặc biệt phổ biến ở người phương Đông như người Hàn Quốc. Thứ hai là không dung nạp lactose thứ phát, xảy ra khi việc sản xuất enzyme lactase bị giảm tạm thời do các bệnh gây viêm hoặc tổn thương ruột non như viêm ruột, bệnh Crohn, bệnh celiac. Khi sức khỏe đường ruột hồi phục, khả năng tiêu hóa sữa cũng có thể trở lại.
Như vậy, không dung nạp lactose không đơn thuần là cảm giác khó chịu ở bụng, mà là hiện tượng sinh lý rõ ràng, xuất phát từ sự tác động phức tạp giữa hệ thống enzyme tiêu hóa của cơ thể và môi trường vi sinh vật trong đường ruột. Việc quan sát kỹ và thấu hiểu phản ứng của cơ thể là rất quan trọng. Giờ là lúc bạn không cần tự trách bản thân nữa, mà hãy tìm phương pháp giúp cơ thể được dễ chịu.
