Chúng ta hãy cùng xem trí tuệ của Đông y bảo giám soi sáng ra sao dưới góc nhìn khoa học hiện đại. Hiện tượng xuất hiện tiêu chảy sau khi uống thuốc kháng sinh được y học hiện đại gọi là tiêu chảy liên quan đến kháng sinh (Antibiotic-Associated Diarrhea, AAD), một tác dụng phụ rất thường gặp. Trong đường ruột của chúng ta, có khoảng 100 nghìn tỷ vi sinh vật cùng chung sống cân bằng như một khu rừng rộng lớn. Vi khuẩn có lợi, vi khuẩn có hại và vi khuẩn trung gian kiềm chế, hỗ trợ lẫn nhau, đảm nhiệm các vai trò thiết yếu để duy trì sự sống như tiêu hóa, hấp thu chất dinh dưỡng và điều hòa miễn dịch. Tuy nhiên, thuốc kháng sinh mang bản chất ức chế sự sinh trưởng của vi khuẩn. Tiêu diệt vi khuẩn gây bệnh là điều cần thiết, nhưng điều đáng tiếc là thuốc lại tấn công cả những vi khuẩn có lợi vốn giữ vai trò bảo vệ sức khỏe đường ruột.
Khi vi khuẩn có lợi sụt giảm đột ngột, tình trạng mất cân bằng vi sinh vật đường ruột (Dysbiosis) sẽ xảy ra. Nhân cơ hội khoảng trống sinh thái xuất hiện, các vi khuẩn cơ hội như Clostridioides difficile có thể tăng sinh bùng nổ, và độc tố do những vi khuẩn này tiết ra chính là thủ phạm làm tổn thương niêm mạc ruột, gây viêm nhiễm nghiêm trọng và tiêu chảy. Trường hợp nặng có thể dẫn đến các biến chứng nguy hiểm như viêm đại tràng giả mạc. Sự tổn thương tỳ vị mà Đông y bảo giám nhắc tới hoàn toàn tương ứng với tình trạng mất cân bằng vi sinh vật đường ruột và tổn thương niêm mạc ruột trong y học ngày nay.
Vấn đề không chỉ dừng lại ở đường tiêu hóa. Đường ruột được ví như bộ não thứ hai của cơ thể và có mối liên hệ mật thiết với hệ thần kinh, hệ nội tiết cùng hệ miễn dịch. Tình trạng mất cân bằng vi sinh vật đường ruột có thể làm suy yếu hàng rào ruột, dẫn đến hội chứng rò rỉ ruột (Leaky Gut Syndrome), khiến độc tố hoặc mảnh vỡ vi sinh vật lọt vào máu. Hiện tượng này kích hoạt phản ứng viêm toàn thân và có thể dẫn đến mệt mỏi mạn tính, bệnh tự miễn, thậm chí ảnh hưởng đến tâm lý như cảm giác trầm cảm hay lo âu. Ngoài ra, khi hệ vi sinh vật đường ruột bị tổn hại, quá trình tổng hợp vitamin K và hấp thu một số chất dinh dưỡng cũng bị cản trở. Vì vậy, sau khi dùng thuốc kháng sinh mà bị tiêu chảy, việc tiếp cận toàn diện để tái thiết hệ sinh thái vi sinh vật đường ruột và phục hồi niêm mạc ruột là vô cùng cần thiết, thay vì chỉ tìm cách chặn triệu chứng tạm thời. Sự phục hồi căn bản tỳ vị mà Đông y bảo giám nhấn mạnh chính là tiền đề tương đồng với giải pháp khôi phục cân bằng sinh thái đường ruột của y học hiện đại.
