Khi nhìn nhận trí tuệ của Đông y bảo giám dưới góc độ y học hiện đại, khái niệm 'ruột hư và lạnh' có sự tương đồng rất lớn với chứng phát triển quá mức vi khuẩn ruột non (SIBO - Small Intestinal Bacterial Overgrowth). Vốn dĩ lượng vi khuẩn ở ruột non ít hơn rất nhiều so với đại tràng. Ruột non có cơ chế tự làm sạch bằng cách đẩy cặn bã thức ăn cùng vi khuẩn xuống đại tràng thông qua các đợt nhu động đều đặn gọi là phức hợp vận động di chuyển (MMC, Migrating Motor Complex). Tuy nhiên, khi cơ chế tự làm sạch này suy yếu, hoặc do giảm tiết axit dạ dày, thiếu men tụy, hay bất thường về cấu trúc ruột non, vi khuẩn sẽ tăng sinh bất thường ngay tại ruột non, gây ra SIBO.
Những vi khuẩn tăng sinh quá mức này sẽ lên men carbohydrate và chất xơ từ thức ăn chúng ta nạp vào, tạo ra một lượng lớn khí hydro và metan. Tình trạng này giống như một nhà máy nhỏ liên tục sản xuất khí bên trong bụng. Đây chính là thủ phạm gây ra cảm giác chướng bụng dữ dội, trung tiện nhiều và tiếng sôi ùng ục khó chịu. Lượng khí này kích thích hàng rào ruột, gây viêm, làm tăng tính thấm ruột, đồng thời cản trở hấp thu chất dinh dưỡng, dẫn đến thiếu máu hoặc thiếu hụt vitamin.
Đặc biệt, tiêu chảy mạn tính là một trong những triệu chứng thường gặp của loạn khuẩn ruột non, do vi khuẩn làm mất liên hợp axit mật gây cản trở hấp thu chất béo, hoặc gây viêm hàng rào ruột làm giảm khả năng hấp thu nước. Cách diễn đạt 'ruột lạnh' trong Đông y bảo giám không chỉ mang nghĩa nhiệt độ thấp, mà hoàn toàn nhất quán với quan điểm y học hiện đại: chức năng bình thường của ruột như nhu động ruột, tiết enzyme tiêu hóa, phòng ngự miễn dịch bị suy giảm và mất đi sức sống tổng thể. Tình trạng căng thẳng kéo dài hay ăn uống thất thường cũng tác động lên hệ thần kinh tự chủ điều hòa chuyển động của ruột, làm suy yếu chức năng làm sạch của ruột non.
Loạn khuẩn ruột non khó chẩn đoán nên thường dễ bị bỏ sót, nhưng bệnh có thể được xác định bằng xét nghiệm hơi thở (Breath Test) đo nồng độ khí hydro hoặc metan. Thay vì chỉ đè nén triệu chứng tạm thời, việc tìm ra nguyên nhân gốc rễ để khôi phục cân bằng vi khuẩn trong ruột non và bình thường hóa chức năng ruột là vô cùng cần thiết. Ruột được ví như 'bộ não thứ hai', tác động to lớn đến sức khỏe toàn thân thông qua hệ thần kinh, hệ nội tiết và hệ miễn dịch; vì vậy chớ nên xem nhẹ những khó chịu ở bụng mà cần chủ động chăm sóc. Nếu chỉ nghĩ đó là viêm ruột thông thường rồi lơ là, sức khỏe đường ruột sẽ ngày càng sa sút.
