Khái niệm 'hàn thấp' và 'đàm' mà Đông y bảo giám đề cập hoàn toàn có thể được giải thích dưới góc độ y học hiện đại thông qua các phản ứng của cơ thể chúng ta. Khi uống nước lạnh đột ngột hoặc quá nhiều, cơ thể sẽ kích hoạt một chuỗi cơ chế phòng vệ và rơi vào trạng thái khẩn cấp.
Bộ phận phản ứng đầu tiên chính là 'hệ thần kinh tự chủ'. Khi nước lạnh qua thực quản đi vào dạ dày, cơ thể cảm nhận sự thay đổi nhiệt độ đột ngột và kích hoạt phản ứng căng thẳng. Trong hệ thần kinh tự chủ, 'thần kinh giao cảm' hưng phấn khiến các mạch máu quanh cơ quan tiêu hóa co lại tức thì. Giống như trong tình huống sinh tồn cốt lõi, cơ thể dồn máu về các cơ quan quan trọng, việc cung cấp máu đến cơ quan tiêu hóa bị giảm bớt. Tuần hoàn máu kém như vậy sẽ khiến nhu động đường tiêu hóa suy giảm và hoạt tính của enzyme tiêu hóa cũng giảm theo. Enzym hoạt động hiệu quả nhất trong một khoảng nhiệt độ nhất định, nhưng nước lạnh làm xáo trộn nhiệt độ tối ưu này, khiến quá trình phân giải thức ăn bị chậm lại. Kết quả là thức ăn chưa tiêu hóa lưu lại trong ruột lâu hơn, dẫn đến đầy trướng, đau bụng và tiêu chảy.
Xa hơn nữa, môi trường lạnh còn ảnh hưởng tiêu cực đến 'hệ vi sinh vật đường ruột'. Trong ruột có vô số vi khuẩn có lợi và vi khuẩn có hại cùng chung sống cân bằng, và nhiệt độ thích hợp cũng rất quan trọng đối với sự sống còn cũng như hoạt tính của chúng. Dòng nước lạnh đột ngột tràn vào làm biến đổi môi trường đường ruột, làm suy giảm hoạt động của vi khuẩn có lợi và tạo điều kiện thuận lợi cho vi khuẩn có hại sinh sôi. Khi cân bằng hệ vi sinh vật đường ruột bị phá vỡ, đi kèm với suy giảm miễn dịch là tính thấm thành ruột tăng lên, làm tăng nguy cơ mắc cái gọi là 'hội chứng rò rỉ ruột'. Khi hàng rào ruột trở nên lỏng lẻo, các protein chưa được tiêu hóa hoàn toàn hoặc độc tố có thể lọt vào máu, gây ra phản ứng viêm toàn thân. Điều này có thể liên quan đến nhiều vấn đề sức khỏe như dị ứng, vấn đề về da, mệt mỏi mạn tính.
Ngoài ra, nước lạnh kích thích niêm mạc dạ dày, khiến việc tiết axit dạ dày trở nên bất thường và là yếu tố làm trầm trọng thêm bệnh viêm dạ dày hoặc viêm ruột. Việc uống nước lạnh lặp đi lặp lại tạo căng thẳng liên tục cho cơ quan tiêu hóa, có thể dẫn đến suy giảm chức năng mạn tính. Do đó, chúng ta không nên chỉ xem đây là triệu chứng 'đau bụng' tạm thời, mà phải nhận thức đó là một thói quen gây xáo trộn khả năng tiêu hóa nền tảng và hệ miễn dịch của cơ thể. Nhiều người dễ nghĩ rằng đó chỉ là cơn đau bụng nhẹ thường gặp vào mùa hè, nhưng thực ra hệ thống tinh vi của cơ thể đã phản ứng nhạy cảm ngay cả với một ly nước lạnh. Đã đến lúc chúng ta cần lắng nghe tiếng kêu cứu từ các cơ quan nội tạng của mình.
