Thưa các bệnh nhân, có lẽ quý vị đang tò mò 'hỏa' trong Đông y bảo giám xuất hiện dưới hình thái nào trong y học hiện đại phải không? Tính khí dễ nổi giận, tức rối loạn bùng nổ gián đoạn (Intermittent Explosive Disorder, IED) của quý vị hoàn toàn không chỉ là vấn đề về ý chí. Đây có thể là kết quả của sự tương tác phức tạp giữa các vùng não cụ thể và các chất dẫn truyền thần kinh. Quý vị có thể hình dung giống như trong não có một công tắc điều hòa cảm xúc, nhưng công tắc này trở nên quá nhạy cảm và dễ dàng bật lên trước cả những kích thích nhỏ. Các vùng não chịu ảnh hưởng chủ yếu là hạch hạnh nhân và vỏ não trước trán. Hạch hạnh nhân là nơi nhận biết mối đe dọa và xử lý các cảm xúc nguyên thủy như sợ hãi hay giận dữ. Ngược lại, vỏ não trước trán đảm nhận các chức năng nhận thức bậc cao như phán đoán lý tính, kiểm soát tính bốc đồng và giải quyết vấn đề. Thế nhưng, nếu do căng thẳng, chấn thương tâm lý hoặc các yếu tố bẩm sinh khiến hạch hạnh nhân hoạt động quá mức, đồng thời chức năng của vỏ não trước trán bị suy yếu thì chuyện gì sẽ xảy ra? Tương tự như tình huống phanh cảm xúc bị hỏng mà chân ga lại liên tục bị đạp, cảm xúc sẽ lấn át lý trí và bộc phát cơn giận dữ dữ dội trong tích tắc. Hơn nữa, sự cân bằng của các chất dẫn truyền thần kinh trong não cũng đóng vai trò quan trọng. Đặc biệt, serotonin giữ vai trò then chốt trong việc điều hòa tâm trạng và tính bốc đồng. Người ta biết rằng khi nồng độ serotonin thấp, các hành vi bốc đồng hoặc tính hung hăng có thể gia tăng. Điều này giống như thiếu đi những con sóng êm ả làm dịu dòng cảm xúc, khiến sóng gió cuộn trào dữ dội hơn. Ngoài ra, các chất dẫn truyền thần kinh như dopamine và norepinephrine cũng liên quan mật thiết đến phản ứng giận dữ. Khi chúng được tiết ra quá mức hoặc mất cân bằng, phản ứng quá mẫn hoặc hành vi gây hấn có thể bộc phát. Tình trạng căng thẳng mạn tính cũng có thể đẩy cơ thể vào trạng thái hỏa. Nếu hormone căng thẳng cortisol tăng cao mạn tính, phản ứng viêm trong cơ thể sẽ gia tăng, ảnh hưởng đến chức năng của các tế bào thần kinh não và làm giảm khả năng điều hòa cảm xúc. Thêm vào đó, mối liên hệ mật thiết giữa sức khỏe đường ruột và sức khỏe não bộ, tức trục não-ruột, gần đây cũng rất được chú ý. Các nghiên cứu chỉ ra rằng mất cân bằng vi sinh vật đường ruột ảnh hưởng đến việc sản sinh chất dẫn truyền thần kinh, từ đó có thể tác động đến cả khả năng điều hòa cảm xúc. Yếu tố di truyền, trải nghiệm thời thơ ấu và các yếu tố môi trường cũng có thể ảnh hưởng đến những thay đổi chức năng não này. Giống như cách y học cổ truyền Hàn Quốc miêu tả hỏa bốc lên trên, y học hiện đại có thể giải thích trạng thái hưng phấn toàn thân như nhịp tim và huyết áp tăng, căng cứng cơ bắp do cường giao cảm của hệ thần kinh tự chủ. Tất cả những yếu tố phức tạp này tích tụ lại khiến chúng ta trở nên nóng nảy, xin hãy nhớ rằng cảm xúc của quý vị không đơn thuần chỉ là vấn đề do quyết tâm của bản thân.
Từ khóa bệnh liên quan
