Nếu giải thích khái niệm 'hỏa' trong Đông y bảo giám dưới góc nhìn y học hiện đại, đó chính là 'mất cân bằng hệ thần kinh tự chủ' và 'phản ứng căng thẳng'. Hệ thần kinh tự chủ của cơ thể được chia thành thần kinh giao cảm và thần kinh phó giao cảm, cân bằng lẫn nhau để điều hòa mọi chức năng sinh lý. Căng thẳng kéo dài, công việc quá tải cùng thói quen sinh hoạt thất thường sẽ khiến thần kinh giao cảm hưng phấn quá mức, đưa cơ thể vào 'tình trạng khẩn cấp'. 🚨
Khi thần kinh giao cảm bị kích hoạt quá mức, cơ thể sẽ tiết ra quá nhiều hormone căng thẳng là cortisol và adrenaline. Những hormone này làm co mạch máu, tăng nhịp tim và căng cơ nhằm chuẩn bị cho phản ứng chiến hay biến. Đặc biệt, các cơ xung quanh cổ, vai và da đầu căng cứng quá mức sẽ cản trở lưu thông máu, từ đó việc cung cấp oxy và dưỡng chất lên đầu gặp trở ngại, gây ra đau đầu căng cơ. Cơn đau như có dải băng siết chặt lấy đầu hoặc cảm giác đè nặng là biểu hiện điển hình.
Ngoài ra, căng thẳng mạn tính cũng ảnh hưởng đến chức năng điều hòa mạch máu não. Ban đầu mạch máu co thắt quá mức, sau đó giãn nở trở lại theo phản xạ dội ngược, kích thích các dây thần kinh xung quanh và gây ra cơn đau nửa đầu nhức buốt. Tình trạng mất cân bằng của các chất dẫn truyền thần kinh như serotonin hay peptide liên quan đến gen calcitonin (CGRP) cũng được ghi nhận là yếu tố dẫn đến chứng đau đầu do mạch máu này. Não bộ khi đó vận hành tựa như một động cơ bị quá nhiệt.
Hiện tượng chóng mặt cũng tương tự. Căng thẳng và lo âu có thể làm rối loạn chức năng của cơ quan tiền đình nằm bên trong tai, đồng thời làm giảm khả năng tích hợp cảm giác thị giác, tiền đình và bản thể của não, gây xáo trộn cảm giác thăng bằng. Bên cạnh đó, việc điều hòa huyết áp kém thuận lợi do mất cân bằng hệ thần kinh tự chủ, hoặc tình trạng tăng thông khí mạn tính phát sinh có thể khiến lưu lượng máu lên não giảm tạm thời, dẫn đến cảm giác chóng mặt. Nếu những triệu chứng này kéo dài, hiện tượng nhạy cảm hóa trung ương có thể xảy ra, tạo thành vòng xoắn luẩn quẩn khiến cơ thể nhạy cảm hơn với cơn đau trước cả những kích thích nhỏ. Đó là lý do bạn cần chú tâm lắng nghe những tín hiệu nhỏ từ cơ thể. 🩺
