Xét theo y học hiện đại, 'tâm hỏa' trong Đông y bảo giám có mối liên hệ mật thiết với phản ứng căng thẳng của cơ thể và sự trục trặc của hệ thống điều hòa cảm xúc. Khi chúng ta bị căng thẳng, trục hạ đồi-tuyến yên-tuyến thượng thận (HPA axis) của não bộ sẽ kích hoạt, tiết ra cortisol—chất thường được gọi là 'hormon căng thẳng'. Lượng cortisol vừa phải giúp cơ thể ứng phó với hiểm nguy, nhưng nếu tiết ra quá mức trong thời gian dài, nó sẽ gây ra nhiều vấn đề.
Trước hết, cortisol làm quá kích hoạt 'hạch hạnh nhân (amygdala)' của não bộ. Hạch hạnh nhân là vùng xử lý cảm xúc, đặc biệt là các cảm xúc nguyên thủy như sợ hãi hay giận dữ; khi vùng này trở nên quá mẫn cảm, nó sẽ dễ dàng cảm thấy bị đe dọa trước những kích thích nhỏ nhặt và phản ứng thái quá. Ngược lại, chức năng của 'vỏ não trước trán (prefrontal cortex)'—nơi điều hòa cảm xúc và đưa ra phán đoán lý tính—lại bị suy giảm. Điều này tương tự như tình trạng động cơ thì quá nóng mà phanh xe lại không ăn. Khi đó, việc ức chế các thôi thúc cảm xúc trở nên khó khăn, dẫn đến việc bộc phát cơn giận dữ dội trước những kích thích rất nhỏ.
Ngoài ra, căng thẳng mạn tính còn dẫn đến mất cân bằng các chất dẫn truyền thần kinh. Khi lượng 'serotonin'—hormon hạnh phúc—suy giảm, cảm xúc sẽ thất thường hơn, tâm trạng trầm uất và lo âu gia tăng, đồng thời khả năng kiểm soát tính bốc đồng có thể bị suy yếu. Các hormon gây kích thích như 'norepinephrine' tiết ra quá mức sẽ làm tăng nhịp tim, tăng huyết áp và đưa cơ thể vào trạng thái căng thẳng, khiến bạn dễ bị kích động trước cả những tác động nhỏ.
Hơn nữa, các nghiên cứu gần đây cũng nhấn mạnh tầm quan trọng của 'trục não-ruột (gut-brain axis)'. Khi căng thẳng làm suy giảm hệ vi sinh vật đường ruột, cytokine gây viêm sẽ gia tăng, và những chất này có thể vượt qua hàng rào máu-não để đi vào não bộ, gây ra viêm thần kinh. Tình trạng viêm ở não gây ảnh hưởng tiêu cực đến khả năng điều hòa tâm trạng và chức năng nhận thức, rốt cuộc làm suy giảm thêm năng lực làm chủ cảm xúc, khiến bạn dễ cảm thấy giận dữ và bực bội hơn.
Việc trút cơn giận lên gia đình thân yêu bắt nguồn từ nhiều yếu tố phức tạp đan xen, nhưng tựu trung lại, ta có thể hiểu đây là một 'tín hiệu cảnh báo' cho thấy não bộ đang không thể xử lý căng thẳng và cảm xúc một cách khỏe mạnh. Tình trạng mất kiểm soát cảm xúc do não bộ quá tải tạo nên vòng luẩn quẩn trong các mối quan hệ; do đó, để chấm dứt điều này, việc tìm lại sự bình ổn thân tâm và khôi phục cơ chế điều hòa cảm xúc lành mạnh là điều quan trọng hơn cả.
