Cảm giác có vật gì vướng ở cổ? Khó nuốt do thần kinh, triệu chứng căng thẳng bóp nghẹt cổ họng

Ngày nay, chúng ta còn gọi triệu chứng mai hạch khí là ‘khó nuốt do thần kinh’ hoặc ‘hội chứng mai hạch khí’. Đa phần các trường hợp khi đến bệnh viện nội soi hay làm các xét nghiệm khác đều nhận được kết quả không có bất thường rõ rệt. Vậy tại sao cổ họng không có tổn thương thực thể mà vẫn liên tục thấy nghẹn ứ? Bí mật nằm ở ‘hệ thần kinh tự chủ’ và ‘trục não-ruột’ của cơ thể chúng ta. Căng thẳng hay lo âu kéo dài tác động lớn đến não bộ, từ đó phá vỡ sự cân bằng của hệ thần kinh tự chủ. Hệ thần kinh tự chủ gồm thần kinh giao cảm và thần kinh phó giao cảm. Khi bị căng thẳng, thần kinh giao cảm sẽ bị kích hoạt quá mức, khiến cơ thể lầm tưởng đang rơi vào tình huống khẩn cấp, làm các cơ bắp co cứng và giảm chức năng tiêu hóa. Lúc này, các cơ vùng họng, đặc biệt là cơ thắt hầu và cơ nhẫn hầu vốn giữ vai trò chính khi nuốt, sẽ bị co thắt quá mức. Sự căng cơ quá mức này tạo ra cảm giác dị vật như có thứ gì đó mắc nghẹn, dù trên thực tế đường thở và đường ăn hoàn toàn thông suốt. Bên cạnh đó, sự tương tác mật thiết với trục não-ruột, chính xác hơn là trục não-thực quản, cũng giữ vai trò quan trọng. Khi tín hiệu căng thẳng phát sinh từ não, tín hiệu này truyền đến thực quản qua dây thần kinh phế vị, làm biến đổi khả năng vận động của cơ thực quản hoặc khiến niêm mạc thực quản trở nên quá nhạy cảm. Ngay cả một lượng nhỏ trào ngược axit dạ dày hay kích ứng nhẹ cũng đủ gây cảm giác khó chịu rõ rệt hơn bình thường. Hiện tượng này được gọi là ‘tăng nhạy cảm nội tạng’. Khi các dây thần kinh quanh thực quản bị kích thích bởi căng thẳng, người bệnh sẽ cảm nhận thấy cảm giác dị vật hoặc đau tức dù không có tổn thương thực thể. Triệu chứng này thường có xu hướng nặng hơn khi đi kèm trạng thái lo âu hoặc trầm cảm. Vì đây không chỉ là bệnh lý tại cổ họng mà là phản ứng tổng hòa giữa căng thẳng và cảm xúc, nên việc giải tỏa căng thẳng từ gốc rễ chính là chìa khóa quan trọng nhất.