Nếu Đông y bảo giám nhấn mạnh chức năng của tâm tỳ và tầm quan trọng của khí huyết, thì y học hiện đại lại giải thích hiện tượng sương mù não này dưới góc nhìn thần kinh học và nội tiết học chi tiết hơn.
Căng thẳng mạn tính và làm việc quá sức kích hoạt quá mức trục hạ đồi-tuyến yên-tuyến thượng thận (HPA), nơi chịu trách nhiệm về phản ứng chiến đấu hay bỏ chạy của cơ thể. Điều này khiến nồng độ cortisol, một loại hormone căng thẳng, duy trì ở mức cao trong thời gian dài. Vấn đề là cortisol này gây ra tác động nghiêm trọng đến các vùng quan trọng của não bộ, đặc biệt là hồi hải mã (hippocampus) chịu trách nhiệm về trí nhớ và học tập, cùng vỏ não trước trán (prefrontal cortex) phụ trách các chức năng nhận thức bậc cao như phán đoán và lập kế hoạch. Nó gây tổn thương tế bào não, ức chế quá trình sinh tế bào não mới, và thậm chí làm suy yếu các kết nối của não.
Ngoài ra, căng thẳng mạn tính và tình trạng viêm cũng gây rối loạn hệ thống dẫn truyền thần kinh. Sự mất cân bằng của acetylcholine, chất quan trọng đối với khả năng chú ý và học tập, cùng dopamine, chất liên quan đến tâm trạng và động lực, sẽ dẫn đến các biểu hiện như giảm tập trung, suy giảm trí nhớ và chứng mệt mỏi vô lực. Phản ứng viêm vi mô trong não, tức “viêm thần kinh (Neuroinflammation)”, cũng là thủ phạm chính gây ra sương mù não. Căng thẳng kéo dài, chế độ ăn uống mất cân bằng hoặc thiếu ngủ có thể làm tăng tính thấm của hàng rào máu não (Blood-Brain Barrier), khiến các chất gây viêm dễ dàng xâm nhập vào não hơn.
Không chỉ vậy, suy giảm chức năng ty thể, nơi đóng vai trò là nhà máy năng lượng của tế bào não, cũng là một nguyên nhân quan trọng. Não là cơ quan tiêu thụ hơn 20% tổng năng lượng của toàn bộ cơ thể. Khi ti thể không thể sản xuất năng lượng hiệu quả do căng thẳng hoặc mất cân bằng dinh dưỡng, chức năng não bộ nói chung tất yếu sẽ sụt giảm. Thêm vào đó, mối liên hệ mật thiết giữa sức khỏe đường ruột và sức khỏe não bộ, tức “trục ruột-não (Gut-Brain Axis)”, cũng không thể bỏ qua. Mất cân bằng vi sinh vật đường ruột gây ra phản ứng viêm, và tình trạng viêm này theo lưu lượng máu tác động lên não, có thể đẩy nhanh suy giảm nhận thức. Điều này tương đồng một cách đáng kinh ngạc với quan niệm trong Đông y bảo giám rằng khi tỳ (hệ tiêu hóa) suy yếu, việc sinh khí huyết sẽ gặp trở ngại. Sự cộng hưởng của tất cả các yếu tố phức tạp này tạo nên cảm giác đờ đẫn và ngột ngạt của chứng sương mù não, như thể có một màn sương bao phủ tâm trí. Bạn không nên chỉ xem nhẹ đây là sự mệt mỏi thông thường, mà cần hiểu rằng đó là tín hiệu cảnh báo quan trọng mà cơ thể và não bộ đang phát ra.
