3 ngày mới đi được một lần? Táo bón mạn tính, chế độ ăn và căng thẳng đang cản trở bạn

Đường ruột không chỉ là cơ quan tiêu hóa thức ăn đơn thuần. Y học hiện đại chứng minh ruột liên kết chặt chẽ với não bộ và đảm nhiệm vai trò quan trọng đến mức được gọi là 'não bộ thứ hai'. Mối liên hệ này được gọi là trục ruột-não. Để hiểu rõ nguyên nhân gây táo bón mạn tính, chúng ta cần chú ý đến cơ chế hoạt động của trục ruột-não và sự biến đổi của môi trường đường ruột. Thứ nhất, mối liên hệ giữa căng thẳng và sự suy giảm nhu động ruột. Căng thẳng mạn tính làm tăng nồng độ hormone cortisol, tác động lên hệ thần kinh tự chủ và ức chế nhu động ruột. Thần kinh phó giao cảm cần được kích hoạt để ruột vận động thư thái, nhưng căng thẳng lại kích thích quá mức thần kinh giao cảm, làm giảm lưu lượng máu đến ruột và giảm tiết enzyme tiêu hóa. Giống như việc một người đang hoảng hốt ăn cơm sẽ bị nghẹn, ruột khi căng thẳng cũng không thể thực hiện đúng chức năng. Điều này hoàn toàn tương đồng với khái niệm khí trệ trong Đông y bảo giám. Dòng khí bị tắc nghẽn do căng thẳng cũng tương tự như sự mất cân bằng hệ thần kinh cản trở nhu động tự nhiên của ruột. Thứ hai, tác động từ mất cân bằng vi sinh vật đường ruột. Trong ruột chúng ta có hàng nghìn tỷ vi sinh vật sinh sống, sự cân bằng của chúng đóng vai trò quyết định đối với việc tiêu hóa và đại tiện. Vi sinh vật đường ruột khỏe mạnh lên men chất xơ để tạo ra axit béo chuỗi ngắn, nguồn năng lượng cho tế bào đại tràng giúp thúc đẩy nhu động ruột. Tuy nhiên, chế độ ăn kiểu phương Tây, lạm dụng thuốc kháng sinh hay căng thẳng làm suy giảm vi khuẩn có lợi và gia tăng vi khuẩn có hại dẫn đến mất cân bằng vi sinh vật đường ruột, làm giảm sản xuất axit béo chuỗi ngắn và tăng tính thấm niêm mạc ruột gây viêm nhiễm. Tình trạng này làm giảm nhu động ruột, khiến phân cứng lại, thậm chí ảnh hưởng tiêu cực đến tế bào thần kinh ruột làm táo bón nặng thêm. Khái niệm nhiệt kết trong Đông y bảo giám có thể ví như tình trạng viêm nhiễm hoặc môi trường bất lợi trong ruột làm khô cạn tân dịch và khiến ruột khô rát. Thứ ba, tầm quan trọng của chế độ ăn uống và thói quen sinh hoạt. Thiếu chất xơ và không uống đủ nước là một trong những nguyên nhân phổ biến nhất gây táo bón mạn tính. Chất xơ giúp tăng thể tích phân, giữ nước làm mềm phân và là thức ăn nuôi dưỡng vi sinh vật đường ruột để tạo môi trường ruột khỏe mạnh. Cung cấp đủ nước là điều thiết yếu để làm mềm phân cứng. Ngoài ra, vận động thể chất đều đặn giúp nhu động ruột hoạt động tích cực hơn. Ngược lại, thực đơn nhiều thực phẩm chế biến sẵn và lười vận động là tác nhân chính hủy hoại sức khỏe đường ruột. Những điểm này liên kết chặt chẽ với khái niệm huyết hư trong Đông y bảo giám: máu thiếu làm ruột khô chính là trạng thái chức năng ruột suy giảm do không được cung cấp đủ dưỡng chất và độ ẩm. Dù là đông hay tây y, những thói quen sinh hoạt phá vỡ sự cân bằng của cơ thể đều là nguyên nhân cốt lõi gây táo bón mạn tính.