Khái niệm hư lao trong Đông y bảo giám có nhiều điểm tương đồng với phản ứng căng thẳng mạn tính và rối loạn chức năng trục hạ đồi-tuyến yên-tuyến thượng thận mà y học hiện đại đề cập. Khi cơ thể gặp căng thẳng, nó sẽ kích hoạt trục HPA nối liền từ vùng dưới đồi, tuyến yên đến tuyến thượng thận để tiết ra hormone căng thẳng gọi là cortisol. Cortisol này đóng vai trò quan trọng trong việc huy động năng lượng và kiểm soát viêm nhiễm trong những tình huống khủng hoảng.
Vấn đề là người hiện đại liên tục tiếp xúc với căng thẳng mạn tính. Căng thẳng công việc, các mối quan hệ, thiếu ngủ, ăn uống thất thường và nhiều yếu tố khác kích thích quá mức trục HPA của chúng ta. Ban đầu, tuyến thượng thận làm việc cật lực để tiết cortisol ứng phó với căng thẳng, nhưng nếu tình trạng này kéo dài, giống như một động cơ quá tải vì vận hành kiệt sức, chức năng tuyến thượng thận bắt đầu mất cân bằng. Dù thường được gọi là mệt mỏi tuyến thượng thận, nhưng chính xác hơn không phải bản thân tuyến thượng thận bị mệt, mà là chức năng điều hòa của trục HPA gặp trục trặc khiến sự cân bằng tiết hormone bị phá vỡ.
Sự mất cân bằng trục hạ đồi-tuyến yên-tuyến thượng thận này biểu hiện qua nhiều triệu chứng. Thứ nhất, mệt mỏi buổi sáng và chứng mệt mỏi vô lực là các triệu chứng điển hình. Người khỏe mạnh có nồng độ cortisol cao nhất vào buổi sáng để bắt đầu ngày mới tràn đầy năng lượng, nhưng khi trục HPA mất cân bằng, mức cortisol vào ban đêm lại cao gây mất ngủ, còn buổi sáng lại hạ thấp khiến việc thức dậy trở nên vô cùng khó khăn. Tình trạng đờ đẫn và thiếu động lực cứ thế tiếp diễn.
Thứ hai, cơ thể trở nên nhạy cảm hơn trước căng thẳng. Dễ bị choáng ngợp trước những áp lực nhỏ mà trước đây từng vượt qua nhẹ nhàng, cảm giác lo âu, bực bội hay trầm uất dễ tìm đến đều liên quan mật thiết đến sự mất cân bằng của các chất dẫn truyền thần kinh bao gồm cả cortisol.
Thứ ba, cảm giác thèm thức ăn ngọt mặn liên quan đến một hormone khác do tuyến thượng thận sản xuất là aldosterone. Aldosterone điều hòa huyết áp và cân bằng điện giải, khi chức năng tuyến thượng thận suy yếu, việc tiết hormone này cũng bị ảnh hưởng khiến cơ thể dễ bị mất muối. Lúc này, cơ thể sẽ thèm muối theo bản năng. Ngoài ra, việc kiểm soát đường huyết không ổn định cũng thôi thúc chúng ta tìm đến các carbohydrate đơn giản như đường để nạp năng lượng nhanh chóng.
Thứ tư, hạ huyết áp tư thế là triệu chứng huyết áp không tăng đủ khi đột ngột đứng dậy sau khi nằm vào buổi sáng, dẫn đến cảm giác hoa mắt hoặc chóng mặt. Đây cũng là một trong những triệu chứng thường gặp do suy giảm chức năng điều hòa huyết áp bắt nguồn từ rối loạn chức năng trục HPA. Hiện tượng này có thể coi là liên quan mật thiết đến hệ thần kinh tự chủ của cơ thể.
Sau cùng, chính khí kiệt dẫn đến hư lao mà Đông y bảo giám nhắc đến có thể được nhìn nhận dưới góc độ y học hiện đại là sự mất cân bằng chức năng của hệ nội tiết, đặc biệt là trục HPA do căng thẳng mạn tính. Đây là một tình trạng nghiêm trọng có thể dẫn đến sự cạn kiệt năng lượng toàn thân, suy giảm miễn dịch và bất ổn về mặt cảm xúc.
