Y học hiện đại định nghĩa hen suyễn là một bệnh viêm mạn tính của phế quản. Nói một cách dễ hiểu, đường thở của chúng ta bị viêm mạn tính nên trở nên rất nhạy cảm, kết quả là dễ dàng co thắt lại trước những kích thích nhỏ, dẫn đến khó thở.
Cốt lõi của phản ứng viêm này nằm ở hệ thống miễn dịch của cơ thể. Trong phế quản của bệnh nhân hen suyễn, các tế bào miễn dịch như bạch cầu ái toan, dưỡng bào, tế bào lympho T bị kích hoạt và tiết ra quá mức các chất trung gian gây viêm như histamine, leukotrien. Những chất này làm co thắt cơ trơn phế quản, tăng tiết chất nhầy và làm phù nề thành phế quản, khiến đường thở bị thu hẹp. Hiện tượng này tương tự như chuông báo cháy gặp sự cố khiến xe cứu hỏa liên tục xuất động, cơ thể phản ứng quá mức ngay cả với những mối đe dọa không thực sự tồn tại.
Tăng phản ứng phế quản là một đặc trưng quan trọng khác của hen suyễn. Dưới tác động của các kích thích nhỏ như dị nguyên gồm phấn hoa, mạt bụi nhà, lông thú cưng, không khí lạnh, vận động, chất ô nhiễm, hay thậm chí là căng thẳng hoặc virus cảm lạnh thông thường, phế quản cũng dễ dàng co thắt, gây ra tiếng thở khò khè, ho và khó thở. Đặc biệt vào ban đêm, theo nhịp sinh học ngày đêm của cơ thể, phản ứng viêm hoạt động mạnh hơn, nồng độ corticosteroid như cortisol giảm xuống và hoạt động của thần kinh phó giao cảm chiếm ưu thế khiến phế quản càng dễ co thắt. Do đó, người bệnh thường xuyên trải qua các triệu chứng hen suyễn ban đêm, khiến cơn ho dữ dội hơn và hơi thở trở nên dồn dập vào lúc nửa đêm.
Tình trạng viêm mạn tính kéo dài theo thời gian có thể làm thay đổi cấu trúc của chính phế quản. Quá trình tái cấu trúc đường thở diễn ra với sự dày lên của thành phế quản, cơ trơn tăng sinh và tuyến tiết chất nhầy phì đại, đây cũng là nguyên nhân khiến hen suyễn càng để lâu thì việc điều trị càng trở nên khó khăn hơn.
Khi đối chiếu trí tuệ của Đông y bảo giám với y học hiện đại, chúng ta có thể tìm thấy những mối liên kết vô cùng thú vị. Trong Đông y bảo giám, phế liên kết trực tiếp với hệ hô hấp, còn phế nhiệt hay ngoại tà có thể xem là tương đồng với tình trạng viêm phế quản hoặc phản ứng dị ứng trong y học hiện đại. Chức năng nạp khí của thận không chỉ đơn thuần là việc thở, mà có thể hiểu là liên quan sâu sắc đến chuyển hóa năng lượng tổng thể, phản ứng căng thẳng và sự cân bằng của hệ thần kinh tự chủ trong cơ thể. Y học hiện đại cũng xem căng thẳng là một trong những yếu tố chính làm nặng thêm bệnh hen suyễn. Thêm vào đó, đàm ẩm của tỳ lại rất tương đồng với hiện tượng tích tụ dị vật trong lòng phế quản do tăng tiết chất nhầy quá mức trong y học hiện đại.
Chẩn đoán hen suyễn chủ yếu dựa vào thăm dò chức năng hô hấp qua đo phế dung, nghiệm pháp hồi phục phế quản, xét nghiệm dị ứng, và điều trị cơ bản bằng corticosteroid dạng hít nhằm giảm viêm kết hợp cùng các thuốc giãn phế quản. Tuy nhiên, xin hãy luôn nhớ rằng việc cải thiện thói quen sinh hoạt cũng quan trọng không kém gì điều trị bằng thuốc.
