Y học hiện đại phân loại ho sau cảm lạnh là ho sau nhiễm trùng hoặc ho mạn tính sau nhiễm virus. Khái niệm này chỉ tình trạng ho kéo dài trên 3 tuần ngay cả khi phản ứng viêm do nhiễm virus đã lắng dịu, và đây không đơn thuần là vấn đề virus chưa biến mất hoàn toàn. Nguyên nhân là do hệ thống miễn dịch của chúng ta, sau khi trải qua một biến cố lớn là nhiễm trùng, vẫn còn lưu lại trong trạng thái phản ứng quá mẫn.
Khi virus cảm lạnh xâm nhập, cơ thể sẽ tạo ra phản ứng viêm để tiêu diệt virus. Trong quá trình này, các chất miễn dịch gọi là cytokine được tiết ra, và chính cytokine này có thể kích thích quá mức các sợi thần kinh xung quanh phế quản. Đặc biệt, khi các dây thần kinh phản xạ ho liên quan đến dây thần kinh phế vị trở nên nhạy cảm, trạng thái tăng phản ứng đường thở sẽ xuất hiện, khiến những yếu tố rất nhỏ bình thường không gây kích thích—như không khí lạnh, bụi bẩn, sự khô hanh, thậm chí việc cười lớn hay nói to—cũng có thể kích hoạt cơn ho.
Ngoài ra, niêm mạc phế quản bị tổn thương do nhiễm virus thường chưa hồi phục hoàn toàn mà vẫn duy trì ở trạng thái viêm mức độ thấp mạn tính. Khi tình trạng viêm kéo dài, chức năng của tế bào biểu mô phế quản suy giảm, tuyến nhầy bị quá kích hoạt dẫn đến việc sản sinh ra đờm khô và dính nhớt. Điều này tạo nên một vòng luẩn quẩn kích phát cơn ho. Một số nghiên cứu cũng báo cáo rằng ở bệnh nhân ho sau nhiễm trùng, sự biểu hiện của thụ thể TRPV1 trong phế quản gia tăng, khiến phế quản phản ứng nhạy cảm hơn trước các kích thích bên ngoài. Thụ thể này đóng vai trò quan trọng liên quan đến cảm giác đau, nhiệt và phản xạ ho.
Hệ thống miễn dịch của chúng ta cũng liên kết chặt chẽ với các hormone căng thẳng. Khi thể trạng bị suy giảm sau cảm lạnh, nếu tiếp tục tiếp xúc với căng thẳng mạn tính, thiếu ngủ hoặc duy trì thói quen sinh hoạt thất thường, các hormone căng thẳng như cortisol sẽ tiết ra quá mức, làm suy yếu thêm chức năng miễn dịch. Tình trạng này làm giảm khả năng điều hòa phản ứng viêm, khiến cơn ho kéo dài hơn và làm chậm quá trình hồi phục. Trạng thái phế hư được nhắc đến trong Đông y bảo giám có thể được giải thích dưới góc nhìn của y học hiện đại như tăng phản ứng đường thở, viêm mức độ thấp mạn tính hay sự mất cân bằng giữa hệ thần kinh và hệ miễn dịch. Do đó, điều trị ho sau cảm lạnh cần vượt ra khỏi việc xử lý triệu chứng đơn thuần, tập trung vào việc phục hồi hệ thống miễn dịch và sự cân bằng tổng thể của hệ thần kinh tự chủ.
