Tương tự như cách Đông y bảo giám chú trọng đến mối quan hệ hữu cơ của cơ thể, y học hiện đại cũng đã làm sáng tỏ rằng ho liên quan đến họng không chỉ là vấn đề của hệ hô hấp mà còn gắn liền sâu sắc với cơ quan tiêu hóa. Đó chính là bệnh trào ngược thanh quản họng (LPR). Tương tự như bệnh trào ngược dạ dày thực quản (GERD), căn bệnh này có đặc điểm là axit dạ dày vượt qua thực quản, trào ngược lên tận thanh quản và hầu để gây ra nhiều triệu chứng khác nhau. Bệnh còn được gọi là trào ngược thầm lặng vì không có các triệu chứng trào ngược điển hình như ợ nóng hay khó tiêu, khiến người bệnh khó nhận biết hơn.
Thủ phạm chính của trào ngược thanh quản họng là axit dạ dày và một loại enzyme tiêu hóa có tên là pepsin. Dạ dày thích nghi tốt với môi trường axit mạnh, nhưng vùng họng và thanh quản lại rất dễ tổn thương ngay cả trong môi trường axit yếu. Khi axit dạ dày trào ngược, nó không chỉ gây tổn thương trực tiếp lên niêm mạc mà chất pepsin chứa trong dịch vị bị trào ngược còn được tế bào niêm mạc hấp thụ, kích hoạt phản ứng viêm. Pepsin này hoạt động trong môi trường axit có pH dưới 4,0, vì vậy chỉ cần một lượng nhỏ axit dạ dày trào ngược cũng đủ để kích hoạt lại lượng pepsin còn sót lại trên niêm mạc, liên tục tấn công niêm mạc họng. Kết quả là phản ứng viêm mạn tính xuất hiện, gây ra các triệu chứng như đau rát họng, khàn giọng, cảm giác vướng họng và ho khan mạn tính.
Đặc biệt với trường hợp ho mạn tính, cơn ho thường xuất hiện do axit dạ dày trào ngược kích thích dây thần kinh phế vị. Dây thần kinh phế vị là một dây thần kinh quan trọng phân bố ở nhiều cơ quan trong cơ thể như cơ quan tiêu hóa, tim, phổi, đồng thời cũng kết nối với thanh quản và phế quản. Khi axit kích thích thanh quản hoặc phần trên của thực quản, dây thần kinh phế vị sẽ tạo ra phản ứng quá mẫn và gây ho theo cơ chế phản xạ, tựa như một công tắc nhạy cảm phản ứng ngay cả với những kích thích nhỏ. Kiểu ho này thường nặng hơn khi nằm vào ban đêm hoặc khi thức dậy vào buổi sáng, bởi tác động của trọng lực khiến axit dạ dày dễ trào ngược hơn.
Trào ngược thanh quản họng thường có quá trình chẩn đoán phức tạp, đôi khi cần có sự phối hợp giữa chuyên khoa tai mũi họng và tiêu hóa. Ngay cả khi kiểm tra nội soi không phát hiện bất thường đặc biệt, việc xác nhận tình trạng trào ngược thông qua các kiểm tra theo dõi pH vẫn rất quan trọng. Hãy nhớ rằng nguyên nhân của cơn ho mạn tính không thể giải quyết bằng thuốc ho thông thường có thể nằm chính tại đây. Đây là bệnh lý giúp chúng ta một lần nữa nhận ra mối liên hệ chặt chẽ giữa cơ quan tiêu hóa và hệ hô hấp của cơ thể.
