Khi giải thích hiện tượng ‘khí huyết úng trệ’ và ‘tích tụ’ trong Đông y bảo giám dưới góc độ y học hiện đại, đây không chỉ đơn thuần là việc tích lũy mỡ thừa, mà là hệ quả của những rối loạn nội tiết và biến đổi sinh hóa phức tạp diễn ra sâu bên trong cơ thể. Lớp mỡ dưới da ở vùng eo thoạt nhìn tưởng chừng ít nguy hại hơn mỡ nội tạng, nhưng thực tế tình trạng mỡ dưới da tích lũy mạn tính cũng đang phản ánh nhiều bất ổn của cơ thể.
Căn nguyên cốt lõi nằm ở viêm mạn tính. Khi tuần hoàn khí huyết đình trệ, mức độ tế bào sẽ chịu áp lực và kích thích giải phóng cytokine gây viêm. Các cytokine này gây phản ứng viêm tại mô mỡ, dẫn đến rối loạn chức năng của tế bào mỡ. Nói cách khác, mỡ bụng không đơn thuần bắt nguồn từ năng lượng dư thừa, mà vừa là kết quả vừa là khởi nguồn của viêm mạn tính trong cơ thể. Tình trạng viêm này dẫn tới kháng insulin, cản trở việc kiểm soát đường huyết và đẩy mạnh quá trình tích lũy mỡ. Khi xuất hiện kháng insulin, cơ thể phải tiết thêm nhiều insulin, từ đó phát tín hiệu buộc tế bào mỡ gia tăng lưu trữ chất béo.
Bên cạnh đó, mất cân bằng nội tiết tố đóng vai trò đáng kể. Lượng hormone cortisol tăng cao mạn tính do căng thẳng thúc đẩy tích tụ mỡ bụng là điều đã được chứng minh. Ở nữ giới, mất cân bằng estrogen, đặc biệt là hiện tượng ưu thế estrogen trong giai đoạn quanh mãn kinh hoặc do tiếp xúc với chất gây rối loạn nội tiết, cũng có thể khiến mỡ tích tụ nhiều hơn ở bụng dưới và thắt lưng. Khả năng cảm nhận các hormone điều hòa cảm giác thèm ăn như leptin và ghrelin suy giảm cũng gây cản trở. Khi tình trạng kháng leptin xảy ra, não bộ vẫn nhận định cơ thể đang thiếu hụt năng lượng và tiếp tục phát tín hiệu đói, dù năng lượng thực tế đã dư thừa.
Sức khỏe đường ruột cũng là phương diện trọng yếu. Mất cân bằng vi sinh vật đường ruột, tiêu biểu như hội chứng rò rỉ ruột, tạo điều kiện cho các yếu tố gây viêm xâm nhập qua hàng rào ruột vào tuần hoàn máu, châm ngòi cho phản ứng viêm toàn thân cùng các rối loạn chuyển hóa, thúc đẩy mỡ bụng tích tụ. Ngoài ra, khi tuần hoàn bạch huyết đảm nhiệm việc đào thải chất cặn bã bị cản trở, dịch thể và độc tố sẽ ứ trệ tại mô mỡ, khiến khối mỡ bụng thêm xơ đặc và khó tiêu giảm, tương tự như đường thoát nước bị tắc nghẽn.
Tóm lại, ngấn mỡ thừa khó loại bỏ dù đã tích cực vận động hay kiêng khem không đơn thuần là câu chuyện thừa mỡ, mà là tín hiệu cảnh báo về những trục trặc mang tính hệ thống như viêm mạn tính, mất cân bằng nội tiết tố, kháng insulin, rối loạn đường ruột và rối loạn tuần hoàn bạch huyết. Do đó, việc chỉ hạn chế calo đơn thuần khó lòng mang lại kết quả toàn diện. Cả y học hiện đại lẫn Đông y bảo giám đều hướng tới việc tái lập sự cân bằng nền tảng cho toàn bộ cơ thể.
