Đúng vậy, cảm giác khó chịu mà người bệnh trải qua thường không đơn thuần chỉ do thiếu hụt enzyme tiêu hóa. Y học hiện đại lý giải chứng tích tụ trong Đông y bảo giám dưới góc độ khó tiêu chức năng, hội chứng ruột kích thích, và đặc biệt là vấn đề về trục não-ruột (Brain-Gut Axis) vốn đang rất được chú ý gần đây. Não bộ và ruột của chúng ta không chỉ dừng lại ở việc kết nối đơn thuần, mà còn giao tiếp chặt chẽ như một thể thống nhất, tựa như một đường truyền thông tin siêu tốc. Đường ruột là nơi tập trung lượng tế bào thần kinh nhiều thứ hai chỉ sau não bộ, vì vậy nó còn được mệnh danh là bộ não thứ hai.
Khi các yếu tố tâm lý như căng thẳng, lo âu hay trầm cảm xuất hiện, não bộ sẽ tiết ra các hormone căng thẳng như cortisol, và những hormone này tác động trực tiếp lên nhu động cũng như độ nhạy cảm của ruột thông qua trục não-ruột. Giống như việc bị cấp trên quở trách, đường ruột phản ứng nhạy cảm khiến nhu động trở nên bất thường, lượng enzyme tiêu hóa tiết ra sụt giảm, làm thức ăn không thể tiêu hóa bình thường và lưu lại quá lâu trong ruột. Khi đó, vi khuẩn đường ruột sẽ lên men phần thức ăn còn sót lại này và sản sinh quá mức các loại khí, lượng khí này làm căng phồng thành ruột, dẫn đến cảm giác chướng bụng, ậm ạch, đôi khi kèm theo đau đớn.
Xa hơn nữa, sự cân bằng vi sinh vật đường ruột, chìa khóa của sức khỏe đường ruột, cũng đóng vai trò trọng yếu. Trong ruột chúng ta, vi khuẩn có lợi và vi khuẩn có hại luôn cùng tồn tại ở trạng thái cân bằng. Tuy nhiên, chế độ ăn kiểu phương Tây, lạm dụng thuốc kháng sinh, căng thẳng mạn tính sẽ phá vỡ sự cân bằng vi sinh vật này. Khi vi khuẩn có hại chiếm ưu thế, hội chứng rò rỉ ruột (Leaky Gut Syndrome) làm tăng tính thấm của hàng rào ruột có thể xảy ra, khiến độc tố ruột tràn vào máu, kích hoạt phản ứng viêm toàn thân và tác động đến hệ thần kinh tự chủ, làm tình trạng suy giảm chức năng tiêu hóa càng thêm trầm trọng. Ngoài ra, hơn 90% hormone hạnh phúc như serotonin được sản sinh tại ruột; khi sức khỏe đường ruột suy giảm, tâm trạng cũng bị ảnh hưởng dẫn đến cảm giác trầm uất, và điều này lại tiếp tục làm trầm trọng thêm chứng khó tiêu, tạo thành một vòng xoắn bệnh lý. Điều này đồng nghĩa với việc chỉ uống thuốc tiêu hóa đơn thuần sẽ khó lòng cắt đứt được mắt xích phức tạp này.
