Y học hiện đại giải thích những hiểu biết sâu sắc của Đông y bảo giám bằng ngôn ngữ khoa học tinh tế. Cân bằng thể dịch, tương ứng với đường nước của cơ thể, được tạo nên từ sự tương tác của một hệ thống phức tạp bao gồm tuần hoàn máu, hệ bạch huyết, chức năng thận và sự điều hòa hormone. Một số loại thuốc tác động lên hệ thống này có thể gây phù nề, tiêu biểu nhất là thuốc chẹn kênh calci trong nhóm thuốc hạ huyết áp và corticosteroid với tác dụng chống viêm mạnh mẽ.
Đầu tiên, hãy cùng xem xét trường hợp của thuốc chẹn kênh calci. Loại thuốc này làm giãn cơ trơn của mạch máu để mở rộng mạch máu và hạ huyết áp. Tuy nhiên, khi các mạch máu nhỏ ở phần đầu xa của động mạch giãn ra, áp lực bên trong mao mạch sẽ tăng lên, tương tự như việc vặn vòi nước lớn hơn khiến dòng nước chảy mạnh hơn. Áp lực tăng cao khiến nước trong máu thoát ra ngoài mạch máu và tích tụ ở các mô xung quanh, dưới tác động của trọng lực sẽ chủ yếu gây phù nề ở mắt cá chân và cẳng chân. Hiện tượng phù này có xu hướng nặng hơn về chiều tối và xuất hiện đối xứng ở cả hai chân.
Tiếp theo, steroid, hay corticosteroid, là nhóm thuốc quan trọng được dùng để kiểm soát nhiều phản ứng viêm và ức chế hệ miễn dịch. Tuy nhiên, steroid cũng mang lại tác dụng mineralocorticoid. Tác dụng này thúc đẩy thận tái hấp thu natri và nước, khiến cơ thể tích tụ nhiều nước và muối hơn. Kết quả là có thể dẫn đến phù toàn thân, đôi khi biểu hiện bằng khuôn mặt trăng tròn hoặc tăng cân.
Ngoài ra, thuốc chống viêm không steroid có thể làm giảm lưu lượng máu đến thận và ức chế bài tiết natri dẫn tới phù nề. Một số thuốc chống trầm cảm, thuốc trị đái tháo đường, chế phẩm hormone cũng có thể là nguyên nhân. Điều quan trọng là khi nhận thấy phù nề do thuốc, bạn không nên tự ý ngưng thuốc hay thay đổi liều lượng, mà cần tham khảo ý kiến bác sĩ điều trị để xác định nguyên nhân và có hướng xử trí thích hợp. Việc đổi thuốc hoặc điều chỉnh liều lượng cũng có thể giúp cải thiện đáng kể tình trạng phù nề.
