Cơ thể của người mẹ đang mang thai trải qua rất nhiều thay đổi lớn lao. Tuy nhiên, những thay đổi này đôi khi cũng đi kèm các cảm giác khó chịu ngoài ý muốn. Trong đó, phù nề là triệu chứng rất phổ biến, nhưng y học hiện đại chia tình trạng này thành hai dạng rõ rệt.
Thứ nhất là phù sinh lý. Trong thai kỳ, thể tích máu tăng từ 30 đến 50% để nuôi dưỡng thai nhi. Cùng lúc đó, hormone làm tăng tính thấm mạch máu được tiết ra, khiến nước trong lòng mạch dễ thoát ra khoang gian bào. Tử cung lớn dần cũng chèn ép tĩnh mạch chậu và tĩnh mạch chủ dưới, cản trở tuần hoàn máu trở về từ chân. Dưới tác động thêm của trọng lực, việc mắt cá chân và cẳng chân sưng to vào ban ngày khi hoạt động nhiều rồi nặng nề hơn vào buổi tối là điều dễ hiểu. Phần lớn trường hợp sau khi nghỉ ngơi hoặc kê cao chân lúc ngủ, phù nề sẽ giảm vào sáng hôm sau và lượng nước tiểu tăng lên. Phù sinh lý thường rõ hơn vào giai đoạn cuối thai kỳ nhưng không gây nguy hiểm lớn cho mẹ và bé.
Thứ hai là phù bệnh lý, tình trạng cần hết sức cảnh giác. Đặc biệt, phù nề xuất hiện như một biểu hiện của bệnh lý nguy hiểm mang tên tiền sản giật thì tuyệt đối không được xem nhẹ. Tiền sản giật là biến chứng nghiêm trọng biểu hiện qua tình trạng tăng huyết áp mới xuất hiện trong thai kỳ kèm theo protein niệu, đồng thời có thể gây tổn thương nhiều cơ quan như gan, thận, máu và não. Bệnh thường khởi phát sau tuần thứ 20 của thai kỳ, với biểu hiện mặt, tay, chân đột ngột phù nặng, huyết áp tăng cao với huyết áp tâm thu từ 140mmHg trở lên hoặc huyết áp tâm trương từ 90mmHg trở lên, kèm theo protein trong nước tiểu. Trường hợp nặng có thể xuất hiện đau đầu, mờ mắt, đau thượng vị, buồn nôn, nôn mửa. Bệnh có thể dẫn đến các biến chứng đe dọa tính mạng người mẹ như sản giật, đột quỵ, suy thận, phù phổi, đồng thời làm tăng nguy cơ thai chậm phát triển thể chất, sinh non và nhau bong non. Nếu cơ thể đột ngột phù nặng, nhất là khi sưng cả mặt và tay, bạn cần đến cơ sở y tế kiểm tra ngay.
Sau khi sinh, phù nề vẫn có thể tiếp diễn. Đây là phản ứng tự nhiên khi cơ thể nỗ lực đào thải lượng dịch dư thừa tích tụ trong thai kỳ và bù đắp lượng máu hao hụt lúc sinh nở. Dù hiếm gặp, triệu chứng này đôi khi liên quan đến rối loạn chức năng tuyến giáp hoặc suy tim. Vì vậy, nếu phù nề quá mức hoặc kéo dài, bạn nên đến gặp bác sĩ thăm khám.
Nhìn chung, dù phù nề trong thai kỳ rất hay gặp, việc hiểu rõ tính chất của triệu chứng này là vô cùng cần thiết. Thay vì xem nhẹ và cho rằng mang thai thì phải chịu, bạn nên lắng nghe tín hiệu từ cơ thể và chủ động khám định kỳ để kịp thời phát hiện nguy cơ. Người bảo vệ sức khỏe đầu tiên cho con không ai khác chính là người mẹ.
