Cùng nhìn lại trí tuệ của Đông y bảo giám dưới góc nhìn y học hiện đại, chúng ta sẽ thấy phù nề mạn tính không rõ nguyên nhân không đơn thuần do mệt mỏi, mà có thể là tín hiệu cảnh báo từ hệ thống miễn dịch. Trong đó, các bệnh tự miễn như viêm thận lupus hay viêm mạch là những nguyên nhân điển hình gây ra tình trạng này.
Bệnh tự miễn là tình trạng rối loạn hoạt động miễn dịch, khi hệ miễn dịch không còn phân biệt được tế bào lạ và tế bào quen, quay sang tấn công chính các cơ quan của cơ thể. Chẳng hạn, viêm thận lupus xảy ra ở khoảng một nửa số bệnh nhân lupus ban đỏ hệ thống (SLE), là tình trạng đáp ứng miễn dịch gây viêm và làm tổn thương cầu thận, bộ phận lọc cốt lõi của thận. Khi cầu thận bị tổn thương, một lượng lớn protein vốn cần được giữ lại sẽ thoát ra ngoài qua nước tiểu. Nồng độ protein trong máu sụt giảm làm hạ áp suất thẩm thấu, vốn có nhiệm vụ giữ nước trong lòng mạch, khiến dịch rò rỉ ra các khoang mô kẽ xung quanh và gây phù nề, tương tự như một quả bóng nước có lỗ châm kim nhỏ khiến nước rỉ liên tục.
Bên cạnh đó, viêm mạch là bệnh lý mà đáp ứng miễn dịch gây viêm tại thành mạch máu. Khi thành mạch bị tổn thương, tính thấm của thành mạch sẽ tăng lên bất thường, khiến dịch thể trong máu dễ thoát ra ngoài và ứ đọng tại mô. Khác với phù thông thường, phù do viêm có thể không hồi phục ngay vết lõm khi ấn vào, đôi khi đi kèm cảm giác nóng rát, đau hoặc phát ban ngoài da. Tình trạng phù viêm này là một quá trình phức tạp, trong đó các cytokine gây viêm do tế bào miễn dịch tiết ra làm thay đổi vi môi trường quanh mạch máu, càng làm tăng hiện tượng giữ nước.
Hiện tượng tích tụ thủy thấp và tắc nghẽn tuần hoàn khí huyết được ghi chép trong Đông y bảo giám tương đồng chặt chẽ với cơ chế tổn thương thận, viêm mạch và giữ nước mà y học hiện đại đã chứng minh. Do đó, nếu tình trạng phù nề kéo dài mà không rõ nguyên nhân, bạn không nên chủ quan coi đó là hiện tượng bình thường, mà hãy sớm thăm khám chuyên khoa để tìm ra nguyên nhân chính xác.
