Khái niệm dòng chảy của nước và sự điều hòa của các cơ quan trong Đông y bảo giám có mối liên hệ mật thiết với hệ tuần hoàn trong y học hiện đại, đặc biệt là hệ bạch huyết. Khi chúng ta thường nói bị sưng, điều này ám chỉ hiện tượng lượng dịch cơ thể tích tụ nhiều bất thường bên trong các mô, tức là phù nề. Đặc biệt, chứng phù chi dưới khiến bắp chân căng tức như muốn nổ tung mỗi đêm xảy ra do tác động kết hợp của nhiều nguyên nhân như ảnh hưởng của trọng lực, rối loạn tuần hoàn bạch huyết, suy tĩnh mạch, các vấn đề về hệ tim mạch và mất cân bằng nội tiết tố.
Máu trong cơ thể chúng ta được tim bơm ra, cung cấp oxy cùng dưỡng chất đến các mô thông qua động mạch, rồi quay trở lại tim qua tĩnh mạch. Trong quá trình này có một lượng dịch cơ thể rò rỉ ra giữa các mô thông qua mao mạch. Phần lớn dịch này được tái hấp thu vào tĩnh mạch, nhưng khoảng 10 đến 20% trở thành bạch huyết và chảy vào mạch bạch huyết. Mạch bạch huyết giữ vai trò quan trọng như hệ thống thoát nước, lọc bỏ chất thải cùng lượng dịch dư thừa của mô và đưa trở lại máu. Nếu tuần hoàn bạch huyết này không thông suốt, bạch huyết chứa đầy chất thải sẽ ứ đọng lại trong mô, dẫn đến phù nề mạn tính, tức là phù bạch huyết. Đặc biệt, chi dưới là vùng chịu ảnh hưởng nhiều nhất của trọng lực nên rất dễ phát sinh phù bạch huyết.
Đông y bảo giám nói rằng tỳ chủ quản tiêu hóa và chuyển hóa nước. Dưới góc nhìn y học hiện đại, chức năng của hệ tiêu hóa không chỉ dừng lại ở hấp thu dinh dưỡng mà còn đóng vai trò quan trọng trong việc điều hòa áp suất thẩm thấu của dịch thể. Nếu lượng protein nạp vào bị thiếu hụt hoặc chức năng tiêu hóa suy yếu, nồng độ albumin trong máu sẽ giảm làm tụt áp suất thẩm thấu của máu, khiến nước dễ dàng thoát ra ngoài mạch máu hơn và gây phù nề. Thêm vào đó, việc tiêu thụ quá nhiều muối sẽ phá vỡ sự cân bằng của bơm natri-kali trong cơ thể, làm tăng thể tích dịch ngoại bào và là nguyên nhân chính khiến phù nề trầm trọng hơn. Đông y bảo giám coi thận là gốc rễ của chuyển hóa thủy dịch, thì trong y học hiện đại, thận cũng là cơ quan then chốt lọc máu để đào thải chất cặn bã và điều hòa cân bằng dịch cơ thể. Khi chức năng thận suy giảm, lượng nước dư thừa và natri sẽ tích tụ trong cơ thể, gây phù toàn thân, đặc biệt là phù chi dưới.
Ngoài ra, việc phế dùng khí để phân tán nước đi khắp cơ thể cũng tương đồng với việc y học hiện đại nhấn mạnh tầm quan trọng của tuần hoàn máu và cung cấp oxy. Khi chức năng của phế thông suốt, máu mới được cung cấp đủ oxy để tuần hoàn đi khắp cơ thể, từ đó tạo ra tác động tích cực đến tuần hoàn máu ngoại vi và sự lưu chuyển của bạch huyết. Cuối cùng, phù chi dưới không đơn thuần là vấn đề mệt mỏi, mà là tín hiệu quan trọng cho thấy hệ thống cân bằng dịch tinh vi của cơ thể đang gặp bất thường. Cải thiện thói quen sinh hoạt hằng ngày và lắng nghe cơ thể sẽ là bước đầu tiên để thoát khỏi tình trạng phù nề mạn tính.
Từ khóa bệnh liên quan
